Wymagania edukacyjne z wiedzy o społeczeństwie

 dla kl. III gimnazjum

 

 

Temat lekcji

Liczba

godz.

Oczekiwane osiągnięcia

 

LP

Poziom podstawowy

Uczeń:

Poziom ponadpodstawowy

Uczeń:

 

Świat współczesny

6

Polska we współczesnym świecie

1

– wymienia główne kierunki polskiej polityki zagranicznej

– charakteryzuje stosunki Polski z sąsiadami i państwami Unii Europejskiej

– wymienia zadania ambasad i konsulatów

– uzasadnia szczególny charakter stosunków z USA

– uzasadnia konieczność popierania rozwoju demokracji u wschodnich sąsiadów Polski

– charakteryzuje polską politykę europejską

7

NATO – od zimnej wojny do współistnienia

1

– zna pojęcia: „zimna wojna”, „układ warszawski”

– zna genezę NATO

– wymienia państwa należące do NATO

– wymienia cele i zadania NATO

– wymienia główne organy NATO

– opisuje drogę Polski do NATO

– wymienia korzyści wynikające z członkostwa Polski w NATO

– ocenia udział polskich żołnierzy w operacjach wojskowych NATO

– ocenia akcje militarne NATO w Europie i na świecie

– ocenia politykę rządu polskiego wobec NATO

8

Integracja europejska

1

– zna historię powstania Unii Europejskiej

– wymienia ojców Unii Europejskiej

– wymienia cele działalności Unii Europejskiej

– wymienia trzy główne obszary współpracy w Unii Europejskiej

– wymienia najważniejsze organy Unii Europejskiej

– wymienia „starych” i „nowych” członków Unii Europejskiej

– omawia etapy przystępowania Polski do Unii Europejskiej

– wymienia wymagania stawiane państwom integrującym się z Unią Europejską

– wyjaśnia, jak w Unii Europejskiej są realizowane zasady solidarności i pomocniczości

– omawia zadania najważniejszych organów Unii Europejskiej

– selekcjonuje informacje z różnych źródeł na temat Unii Europejskiej

– analizuje zalety i wady członkostwa Polski w Unii Europejskiej

9

Polska w systemie politycznym i gospodarczym Unii Europejskiej

 

1

– wyjaśnia pojęcie „jednolity rynek europejski”

– wymienia cztery główne zasady jednolitego rynku europejskiego

– wyjaśnia pojęcie „mobilność zawodowa”

– wymienia fundusze wspierające działalność gospodarczą Unii Europejskiej

– wymienia programy edukacyjne Unii Europejskiej

– omawia trzy obszary funkcjonowania Unii Europejskiej

– uzasadnia znaczenie pierwszego filaru dla rozwoju gospodarki polskiej

– omawia cztery główne zasady jednolitego rynku europejskiego

charakteryzuje fundusze wspierające działalność gospodarczą Unii Europejskiej

analizuje programy edukacyjne Unii w kontekście własnej aktywności

– ocenia wielkość dofinansowania Unii dla Polski w aspekcie jej rozwoju gospodarczego

– analizuje dobre i złe strony emigracji zarobkowej Polaków

10

Unia Europejska a nasz region

1

– wyjaśnia, na czym polega polityka regionalna Unii Europejskiej

– wyjaśnia pojęcie „euroregion”

– wymienia cele utworzenia euroregionów w Europie

– wymienia euroregiony, do których należą polskie miasta i gminy

– wymienia inicjatywy lokalne finansowane ze środków unijnych

– wyjaśnia zasady dzielenia pieniędzy unijnych dla regionów

– omawia cele polityki regionalnej

– ocenia zagrożenia euroregionów dla jedności państwa

– ocenia wykorzystanie środków unijnych w środowisku lokalnym

 

11

ONZ – zjednoczony świat, zjednoczone narody

1

– zna genezę powstania ONZ

– wymienia cele ONZ

– wymienia główne organy ONZ

– wymienia organizacje wyspecjalizowane ONZ

– wyjaśnia zasadnicze różnice między ONZ a Unią Europejską

 

– wymienia operacje pokojowe ONZ

– omawia zadania najważniejszych organów ONZ

– omawia rolę ONZ we współczesnym świecie

– omawia udział Polaków w misjach ONZ

– ocenia skuteczność ONZ w realizacji założonych celów

12

Wojny i terroryzm

1

– wymienia najważniejsze współczesne konflikty międzynarodowe

– wyjaśnia pojęcia: „terroryzm” „uchodźca”, „emigrant”

– podaje przyczyny emigracji

– wymienia skutki terroryzmu we współczesnym świecie

– wymienia przyczyny konfliktów międzynarodowych

– charakteryzuje najważniejsze współczesne konflikty międzynarodowe

– wyjaśnia skutki emigracji dla poszczególnych państw

– podaje przyczyny terroryzmu światowego

– ocenia sposoby walki z terroryzmem

13

Świat bogaty i biedny

 

1

– zna pojęcia: „kolonializm”, „slumsy”

– wymienia przyczyny ubóstwa państw rozwijających się

– wymienia formy pomocy krajom biednym

– pokazuje na mapie najbiedniejsze obszary na świecie

– analizuje tekst źródłowy

– wymienia konkretne przykłady działań na rzecz walki z biedą w krajach rozwijających się

– charakteryzuje gospodarkę państw rozwijających się

– ocenia formy pomocy dla krajów rozwijających się

– proponuje formy pomocy krajom biednym

14

Globalizacja

 

1

– wyjaśnia pojęcia „globalna wioska”, „globalizacja”, „antyglobalizm”

– wymienia pozytywne i negatywne skutki globalizacji

– wymienia przykłady globalizacji w dziedzinie gospodarczej, politycznej i kulturalnej

– ocenia rolę środków masowego przekazu w procesie globalizacji

– zna program antyglobalistów

– wymienia znane akcje antyglobalistów

– rozumie wpływ globalizacji na własne życie

– ocenia proces globalizacji w kontekście szans i zagrożeń dla świata

15

Ziemia – planeta ludzi

 

 

 

 

1

– wyjaśnia pojęcia: „efekt cieplarniany”, „dziura ozonowa”, „kwaśne deszcze”

– wymienia główne zagrożenia ekologiczne na świecie

– wymienia skutki niszczenia przyrody

– podaje przykłady niszczenia środowiska przyrodniczego w najbliższej okolicy

– przedstawia konkretne przykłady niszczenia środowiska naturalnego na świecie

– proponuje rozwiązania na rzecz ochrony środowiska

– układa kodeks ekologiczny

 

16

Sprawdzian wiadomości

 

 

 

 

II. Funkcjonowanie gospodarki rynkowej

17

Potrzeby człowieka i sposoby ich zaspokajania

 

1

– zna potrzeby człowieka i ich hierarchię

– definiuje pojęcia „ekonomia”, „czynniki produkcji”, „praca”, „kapitał”, „ziemia”

– wyjaśnia pojęcia: „nieograniczoność potrzeb ludzkich”, „rzadkość dóbr”

– klasyfikuje potrzeby człowieka

– wymienia czynniki wytwórcze potrzebne do produkcji wybranego dobra

– wyjaśnia związek między potrzebą a postępem

– wyjaśnia, jak dostępność dóbr wpływa na działalność człowieka

18

Gospodarka

Rynkowa. Skąd się biorą ceny?

1

– definiuje pojęcie „gospodarka”

– wymienia sektory gospodarki

– wymienia podstawowe cechy gospodarki rynkowej

– wymienia cechy gospodarki centralnie planowanej

– wymienia rodzaje własności

– wymienia sposoby gospodarowania

– analizuje tekst źródłowy

– zna pojęcia: „cena”, „cena równowagi rynkowej”, „równowaga rynkowa”, „monopol”

– charakteryzuje prawo popytu i podaży

– wyjaśnia pojęcia: „popyt efektywny” i „popyt potencjalny”

– wskazuje różnice między gospodarką centralnie planowaną a rynkową

– wymienia wady i zalety gospodarki rynkowej

– uzasadnia wyższość gospodarki rynkowej

– wymienia czynniki kształtujące popyt i podaż

– wyjaśnia mechanizm równowagi rynkowej

– podaje przykłady monopoli na rynku krajowym

– wyjaśnia skutki funkcjonowania monopoli dla konsumentów

19

Jak funkcjonuje gospodarstwo domowe?

 

1

– wie, czym jest gospodarstwo domowe

– wyjaśnia pojęcia: „podmiot gospodarczy”, „budżet”, „równowaga budżetowa”, „nadwyżka budżetowa”, „deficyt budżetowy”, „lokata bankowa”

– omawia diagramy Struktura gospodarstw domowych według głównego źródła utrzymania i Struktura wydatków gospodarstw domowych (podręcznik)

– wymienia podstawowe prawa konsumentów

– wyjaśnia zasady oprocentowania lokaty i kredytu

– wymienia instytucje chroniące prawa konsumentów

– podaje przykłady nieuczciwych działań wobec konsumentów

– sporządza procentowy diagram obrazujący, na co przeznacza swoje kieszonkowe

20

Formy i funkcje pieniądza

1

– wymienia rodzaje pieniądza

– zna historię pieniądza

– wyjaśnia pojęcia: „barter”, „pieniądz”

– charakteryzuje rodzaje pieniądza

– charakteryzuje funkcje pieniądza

– podaje przykłady funkcji pieniądza

21

Inflacja

w gospodarce

 

1

– wymienia czynniki wpływające na inflację

– zna rolę Władysława Grabskiego i Leszka Balcerowicza w walce z inflacją

– wymienia sposoby przeciwdziałania inflacji

– wymienia skutki inflacji

– rozumie pojęcia: „inflacja”, „hiperinflacja”

 

– wymienia sposoby zabezpieczające oszczędności

– wyjaśnia mechanizm powstawania inflacji

– dowodzi związku wysokości inflacji z poziomem życia obywateli

– wyszukuje i selekcjonuje informacje

– porównuje inflację w Polsce w ostatnim dziesięcioleciu z dowolnie wybranym państwem tzw. Starej Europy.

22

Rola banków w gospodarce rynkowej

1

– wymienia rodzaje banków

– zna zadania i funkcje banków

– zna pojęcia: „kredytobiorca”, „poręczenie”, „depozyt”, „przelew”, „karta płatnicza”, „lokata bankowa”, „rachunek bankowy”

– wymienia podstawowe operacje bankowe

– wyjaśnia rolę NBP w systemie bankowym

– charakteryzuje zadania banków

– porównuje system bankowy w Polsce i wybranym kraju Unii Europejskiej

– uzasadnia wybór banku, w którym wziąłby kredyt, i banku, w którym złożyłby depozyt pieniężny

23

Jak mądrze inwestować w akcje i obligacje?

 

1

– zna pojęcia i terminy: „papiery wartościowe”, „obligacje”, lokata”, „akcje”, „dywidenda”, „giełda”, „kurs akcji”, „fundusz inwestycyjny”, „fundusz emerytalny”, „makler”

– rozumie pojęcia: „rynek pierwotny”, „rynek wtórny”, „hossa”, „bessa”

– podaje różnicę między akcjami a obligacjami

– przewiduje konsekwencje inwestowania na giełdzie

– zna pojęcia „indeks giełdowy”, „fundusz inwestycyjny”

– wymienia najważniejsze indeksy giełdowe

– charakteryzuje pracę maklera

– wyjaśnia, jak działają fundusze inwestycyjne i emerytalne

– przewiduje notowania na giełdzie

– interpretuje zainteresowania Polaków obligacjami i akcjami

 

24

Gospodarka narodowa

1

– wymienia najważniejsze różnice i podobieństwa między gospodarką narodową a gospodarstwem domowym

– wymienia mierniki aktywności w gospodarce narodowej

– wyjaśnia pojęcia: „PKB”, „PNB”, „PKB per capita”, „dochód narodowy”, „akumulacja”

– uzasadnia konieczność akumulacji dochodu narodowego

– oblicza PKB, PNB, PKB per capita, dochód narodowy

– wyszukuje w internecie wartości wskaźników wzrostu gospodarczego

– porównuje PKB per capita  Polski i pięciu najbogatszych państw Unii Europejskiej

 

 

Podatki w gospodarce rynkowej

1

– wymienia rodzaje podatków

– zna skalę podatkową

– wie, kto ustala wysokość podatków

– wymienia płatników CIT

– wymienia towary i usługi obłożone podatkiem akcyzowym

– oblicza podatek PIT

– bierze udział w dyskusji

– charakteryzuje rodzaje podatków w Polsce

– uzasadnia wprowadzenie podatku akcyzowego

– uzasadnia niski CIT w Polsce

– oblicza podatki według skali podatkowej

– porównuje wysokość podatku PIT w Polsce i w pięciu najbogatszych państwach Unii Europejskiej

– ocenia system podatkowy w Polsce

25

Budżet państwa

1

– zna podstawowe zasady konstrukcji budżetu

– wymienia czynniki wpływające na kształt budżetu

– wymienia źródła dochodów budżetu

– wymienia kierunki wydatków budżetu

– wyjaśnia pojęcie „dług publiczny”

– omawia zasady tworzenia budżetu

– wyjaśnia wpływ czynnika politycznego na kształt budżetu

– wymienia negatywne skutki długu politycznego

26

Gospodarka polska po 1989 roku

1

– wyjaśnia pojęcia: „gospodarka nakazowo-rozdzielcza”, „prywatyzacja”, „reglamentacja”, „transformacja”, „parytet siły nabywczej”

– charakteryzuje gospodarkę polską po 1989 roku

– wymienia główne założenia planu Balcerowicza

– ocenia plan Balcerowicza w kontekście skutków społecznych

– wymienia zadania Komisji Trójstronnej

– uzasadnia konieczność przekształceń gospodarczych w Polsce

– ocenia plan Balcerowicza w kontekście skutków gospodarczych

– charakteryzuje sytuację gospodarczą Polski na tle innych państw Unii Europejskiej

– ocenia zamożność Polaków w porównaniu mieszkańcami innych państw Unii Europejskiej

 

27

Lekcja powtórz.

1

 

 

28

Sprawdzian wiadomości

1

 

 

 

Człowiek w gospodarce rynkowej

29

Praca w życiu człowieka

1

– wymienia różne rodzaje pracy

– wymienia czynniki wpływające na wydajność pracy

– wymienia korzyści ekonomiczne, psychologiczne i społeczne płynące z pracy

– uzasadnia negatywne skutki pracoholizmu

– wyjaśnia pojęcia: homo faber, „ergonomia”

– uzasadnia konieczność ciągłego poszerzania i doskonalenia umiejętności oraz zdobywania wiedzy w zmieniającym się rynku pracy

30

Rynek pracy

 

1

– definiuje pojęcia: „rynek pracy”, „nierównowaga na rynku pracy”

– wymienia mechanizmy rządzące rynkiem pracy

– wymienia przyczyny nierównowagi rynku pracy

– charakteryzuje umiejętności niezbędne na aktualnym rynku pracy

– wyszukuje informacje o lokalnym, polskim, europejskim rynku pracy

– analizuje zebrane informacje w kontekście własnej osoby

– wyjaśnia stwierdzenie: „Praca jest towarem”

– wyjaśnia związek między podażą pracy a ceną pracy

– wyjaśnia pojęcia: „ukryty rynek pracy” i „jawny rynek pracy”

– uzasadnia na przykładach przyczyny nierównowagi rynku pracy

– wyszukuje oferty rynku pracy dotyczące wybranego przez siebie zawodu

 

Dlaczego nie wszyscy mają pracę?

1

– wymienia rodzaje bezrobocia

– wyjaśnia przyczyny bezrobocia

– wymienia sposoby zwalczania bezrobocia

– wie, gdzie szukać ofert pracy

– ocenia formy pomocy oferowane przez państwo

– oblicza stopę bezrobocia

– charakteryzuje rodzaje bezrobocia

– ocenia rolę państwa w zwalczaniu bezrobocia

– porównuje bezrobocie w swojej miejscowości z bezrobociem w Polsce

– wyciąga wnioski

– proponuje formy pomocy osobom pozbawionym środków do życia

31

Być przedsiębiorcą

 

1

– wyjaśnia pojęcia: „działalność gospodarcza”, „przedsiębiorstwo”, „przedsiębiorczość”, „zarządzanie”, „biznesplan”, „promocja”, „zysk”, „spółka”, „wynik finansowy”, „dochód brutto”

– wymienia rodzaje spółek

– wymienia etapy i procedury prawne, które trzeba przejść podczas zakładania własnej działalności gospodarczej

– charakteryzuje człowieka przedsiębiorczego

– charakteryzuje ucznia przedsiębiorczego

– dokonuje samooceny

– wymienia plusy i minusy prowadzenia własnej firmy

– wymienia źródła informacji na temat zakładania działalności gospodarczej

– omawia cechy dobrego biznesplanu

– charakteryzuje etapy zakładania firmy

– ocenia procedury zakładania firmy w Polsce i wybranym państwie europejskim

– wyciąga wnioski

– omawia rolę wartości etycznych w biznesie

– przedstawia przypadki naruszania etyki w biznesie

 

 

Pracodawca i pracobiorca – prawa i obowiązki

 

1

– wymienia prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy

– wie, czym jest kodeks pracy i prawo pracy

– wymienia rodzaje umów o pracę

– wymienia sposoby rozwiązania umowy o pracę

– omawia system ubezpieczeń społecznych w Polsce

– rozumie zasady zatrudniania młodocianych

– charakteryzuje dobrego szefa i dobrego pracownika

– charakteryzuje umowy o pracę

– charakteryzuje sposoby rozwiązania umów o pracę

– ocenia warunki pracy nauczycieli i innych pracowników w szkole

32

Reklama i marketing

 

1

– wyjaśnia znaczenie pojęć: „reklama”, „marketing”, „sponsoring”, „perswazja”, „manipulacja”, „reklama społeczna”

 – wymienia korzyści i zagrożenia płynące z reklamy

– wymienia zadania reklamy

– wymienia rodzaje reklamy

– podaje przykłady reklamy

– omawia elementy działań marketingowych

 

– wyjaśnia rolę sponsoringu jako swoistej reklamy

– wyjaśnia rolę marketingu w gospodarce rynkowej

– wyjaśnia wpływ reklamy na gospodarkę i rynek pracy

– wyszukuje z różnych źródeł konkretne przykłady reklamy komercyjnej, społecznej i politycznej

– rozróżnia w przekazie treści o charakterze informacyjnym, perswazyjnym, manipulacyjny

33

Jaka szkoła, jaki zawód?

 

 

1

– zna strukturę szkolnictwa w Polsce

– wymienia typy szkół

– wymienia czynniki decydujące o wyborze szkoły

– wymienia błędy popełniane przy wyborze szkoły

– wymienia instytucje wspomagające ucznia przy wyborze szkoły i zawodu

– wyjaśnia pojęcie „zawód zaufania publicznego”

– określa swoje mocne i słabe strony

– charakteryzuje kwalifikacje zawodowe potrzebne do wykonywania wybranego zawodu

– rozróżnia pojęcia „zawód” i „kwalifikacje zawodowe”

– porównuje strukturę szkolnictwa w Polsce ze strukturą szkolnictwa w Unii Europejskiej

– ustala adresy najbliższych instytucji zajmujących się doradztwem zawodowym

– ocenia poradnictwo zawodowe w Polsce

– sporządza własny ranking szkół w regionie

– uzasadnia wybór szkoły

 

 

Przed pierwszą rozmową o pracę

 

1

– wymienia źródła informacji o ofertach pracy

– wymienia dokumenty potrzebne w poszukiwaniu pracy

– wie, jak przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej

– wie, jakie informacje są istotne w rozmowie kwalifikacyjnej

– pisze ofertę pracy, CV, list motywacyjny

– określa swoje mocne i słabe strony

– dokonuje samooceny własnych osiągnięć

– rozumie, że dokumenty, ich jakość i wygląd są ważną informacją na temat kandydata

– sporządza listę potencjalnych pracodawców w środowisku lokalnym

– formułuje pytania, które pracodawca może zadać podczas rozmowy kwalifikacyjnej

– formułuje własne pytania do pracodawcy

34

Korupcja i „szara strefa” w gospodarce

 

 

 

1

– wyjaśnia pojęcia: „korupcja” „szara strefa”, „nepotyzm”, „łapownictwo”

– wymienia mechanizmy powstawania korupcji

– wymienia metody zwalczania korupcji

– wymienia skutki korupcji

– wymienia zawody szczególnie narażone na korupcję

– wymienia etyczne i nieetyczne zachowania uczniów

– wymienia przyczyny podejmowania pracy w „szarej strefie” w Polsce (wykres zamieszczony w podręczniku)

– podaje przykłady etycznych i nieetycznych zachowań w biznesie

– wymienia źródła informacji dotyczące korupcji

– charakteryzuje uwarunkowania historyczne korupcji na rynku polskim

– ocenia rolę państwa w zapobieganiu korupcji

– ocenia politykę państwa wobec „szarej strefy” w kontekście wymienionych przyczyn jej powstawania

– podaje konkretne przykłady korupcji

– ocenia postawy Polaków wobec zjawiska korupcji i „szarej strefy”

– rozumie, na czym polega społeczna odpowiedzialność biznesu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Samorząd terytorialny

1

Samorządy i ich znaczenie

 

1

 

zna strukturę samorządu terytorialnego

zna powiązania istniejące między samorządem a władzami centralnymi

wymienia sposoby wpływania obywateli na pracę samorządu

umieszcza w strukturze samorządowej swoją miejscowość

pokazuje na mapie swoją miejscowość i 16 województw

wyjaśnia pojęcia: „samorząd”, „gmina”, „powiat”, „województwo”

charakteryzuje najważniejsze organy samorządu terytorialnego

wyjaśnia kompetencje władzy centralnej wobec samorządu

proponuje przedsięwzięcie na rzecz rozwoju gminy

aktywizuje uczniów do realizacji przedsięwzięcia

2

Wybieramy władze lokalne

 

1

 

zna zasady wyboru radnych, starosty, wójta, burmistrza, prezydenta

zna pojęcia: „kampania wyborcza”, „obwód wyborczy”, „mąż zaufania”

wie, komu przysługuje prawo wyborcze

interpretuje wykres (zawarty w podręczniku) dotyczący frekwencji wyborczej

zna frekwencję wyborczą w swojej miejscowości podczas ostatnich wyborów

porównuje i interpretuje wyniki

sporządza diagram

proponuje program wyborczy

3

Gmina wspólnotą mieszkańców

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

pracuje efektywnie w grupie zadaniowej

wymienia organy samorządu gminnego

wie, co można załatwić w urzędzie gminy

rozumie pojęcie „budżet gminy”

proponuje wraz z grupą podział budżetu dla swojej gminy

zna dochody i wydatki swojej miejscowości

wskazuje zadania własne i zlecone gminy

zna formy walki gminy z bezrobociem

wymienia czynniki wpływające na rozwój gminy

uzasadnia przedstawiony w formie graficznej podział budżetu

efektywnie pracuje w grupie

ocenia wielkość bezrobocia w swojej gminie

4

 

 

 

 

 

 

 

Samorząd powiatowy i wojewódzki

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

wymienia organy samorządu powiatowego i wojewódzkiego

wie, jakie sprawy można załatwić w urzędzie powiatowym i wojewódzkim

wymienia cechy dobrego urzędnika samorządowego

czyta ze zrozumieniem tekst źródłowy – wywiad z twórcą reformy samorządowej (podręcznik)

ocenia pracę samorządu powiatu, w którym mieszka

porównuje bezrobocie w swoim województwie i w pozostałych – wyciąga wnioski

proponuje w formie pisemnej inicjatywę obywatelską na rzecz powiatu i województwa

5

Sprawdzian wiadomości- samorząd terytorialny w Polsce.