Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny – „Słowa na czasie” klasa 2

Prezentowane wymagania edukacyjne są zintegrowane z planem wynikowym autorstwa Justyny Zabrodzkiej, będącym propozycją realizacji materiału zawartego w podręczniku „Słowa na czasie” w klasie 2. Wymagania dostosowano do sześciostopniowej skali ocen.

Numer i temat lekcji

Wymagania konieczne

(ocena dopuszczająca)

 

 

 

Uczeń:

Wymagania podstawowe

(ocena dostateczna)

 

Uczeń potrafi to,
co na ocenę dopuszczającą, oraz:

Wymagania rozszerzające

(ocena dobra)

 

Uczeń potrafi to, co na ocenę dostateczną, oraz:

Wymagania dopełniające

(ocena bardzo dobra)

 

Uczeń potrafi to, co
na ocenę dobrą, oraz:

Wymagania wykraczające

(ocena celująca)

 

Uczeń potrafi to,
co na ocenę
bardzo dobrą, oraz:

1. i 2.

Wiara w potęgę rozumu podstawą nowej epoki

• charakteryzuje epokę oświecenia

• określa, które z podanych terminów są związane
z wiekiem rozumu

 

• przedstawia poglądy trzech największych myślicieli oświeceniowych

• wymienia charakterystyczne cechy sztuki klasycznej
i rokokowej

• wyjaśnia w kilku zdaniach, jaka była rola czasopism w oświeceniu

 

• omawia znaczenie oświecenia dla kultury europejskiej

• wyjaśnia, dlaczego podane terminy wiążą się z wiekiem rozumu

• wskazuje elementy architektury antycznej, które można dostrzec w Pałacu Na Wodzie

• redaguje dłuższą wypowiedź na temat roli czasopism w oświeceniu

• wyraża opinię o poglądach myślicieli oświecenia i uzasadnia swoje zdanie

• określa, podając odpowiednie argumenty, który styl – klasycyzm czy rokoko – bardziej mu się podoba

• uzasadnia, dlaczego obraz „Przysięga Horacjuszy” reprezentuje klasycyzm

• na podstawie fragmentu „Monitora” omawia stosunek XVIII-wiecznych publicystów do ulegania obcym wpływom

3.

Świat ludzkich rozterek w bajkach

• podaje, jakie wartości są ważne dla młodego, a jakie – dla starego czyżyka

• określa, z ilu wersów składa się wiersz „Ptaszki w klatce”

• ustala liczbę sylab
w poszczególnych wersach utworu „Ptaszki w klatce”

• odpowiada, jaką radę dał myszom szczur

• wyjaśnia termin bajka

• wskazuje powtórzenia
w tekście „Myszy”

 

• wymienia tytuły utworów Ignacego Krasickiego

• wyjaśnia, co symbolizuje klatka

• nazywa rodzaj rymów występujących w bajce „Ptaszki w klatce”

• odpowiada, jaką prawdę życiową zawiera bajka „Ptaszki w klatce”

• opisuje fotografię
i nadaje jej odpowiedni tytuł

• wyjaśnia, czym jest alegoria

• analizuje budowę utworu „Myszy”

• odpowiada, jakie stereotypy pojawiają się
w utworze „Myszy”

• gromadzi przysłowia, zwroty i wyrażenia związane ze zwierzętami

• bierze udział w dyskusji na wskazany temat

• krótko omawia postać Ignacego Krasickiego

• wyjaśnia, dlaczego bohaterowie bajki „Ptaszki w klatce” mają różne hierarchie wartości

• podaje parę możliwych wyjaśnień symbolu

• określa, do jakich wydarzeń historycznych nawiązuje bajka „Ptaszki
w klatce”

• wyjaśnia, czego alegoriami są w bajce szczur i kot

• udowadnia, że utwór „Myszy” jest bajką

• określa funkcję dialogu
w utworze „Myszy”

• omawia kontrasty w bajce „Myszy”

• opisuje w kilku zdaniach sytuację polityczną państwa polskiego w epoce oświecenia

• tłumaczy, w jaki sposób budowa utworu „Ptaszki
w klatce” wpływa na jego odbiór

• ocenia stereotypy pojawiające się
w wierszu „Myszy”

• opowiada o obrazie świata wyłaniającym się
z bajki „Myszy”

 

• redaguje spójny i poprawny językowo opis fotografii oraz nadaje jej odpowiedni tytuł

• wykonuje pracę ukazującą alegorię cech ludzkich

4.

Różne oblicza
i problemy człowieka ukazane
w bajkach

• na podstawie słownika języka polskiego wyjaśnia znaczenie słowa dewocja

• wymienia cechy ludzkie, które są piętnowane
w utworze „Dewotka”

• opowiada o sytuacji przedstawionej w utworze „Człowiek i zdrowie”

• wypisuje z tekstu „Człowiek i zdrowie” wady człowieka

 

• omawia sytuację ukazaną w bajce „Dewotka”

• wskazuje kontrast
w bajce „Dewotka”

• przytacza słowa wpływające na dynamikę utworu „Dewotka”

• nazywa zastosowany
w wierszu „Człowiek i zdrowie” środek stylistyczny

• wyjaśnia, na czym polega dydaktyczny charakter utworu „Człowiek
i zdrowie”

• wypowiada się na temat ponadczasowości przeczytanych tekstów

• podaje trzy przyczyny pośpiechu współczesnych ludzi

• opowiada o sytuacji przedstawionej w utworze „Dewotka”, stosując bogate słownictwo

• wyjaśnia, dlaczego autor bajki „Człowiek i zdrowie” posłużył się personifikacją

• gromadzi argumenty potwierdzające, że wiersz „Człowiek i zdrowie” ma charakter uniwersalny

 

• opowiada o elementach uniwersalnych
i charakterystycznych dla epoki oświecenia, zawartych w bajce „Dewotka”

• podaje inne przykłady literatury dydaktycznej

 

• redaguje kilkuzdaniową wypowiedź na temat tego, dlaczego ludzie się śpieszą i jak tempo życia wpływa na jego jakość

gromadzi informacje na temat trzech wybranych bajek Ignacego Krasickiego

5.

W stronę

sielanki...

• wyjaśnia, jaką sytuację potocznie nazywa się sielanką lub idyllą

• określa tematykę przeczytanego tekstu

• wskazuje, kto wypowiada się w utworze

• ustala liczbę sylab
w wersach

• podaje cechy sielanki

 

• opisuje sytuację liryczną wiersza

• odszukuje występujące
w tekście zdrobnienia

• charakteryzuje uczucia sentymentalnych kochanków

• zaznacza sylaby akcentowane

• określa układ rymów

• opisuje obraz Jeana-Honoré Fragonarda „Pasterka”

• krótko omawia postać Franciszka Dionizego Kniaźnina

• określa funkcję zdrobnień w tekście

• uzasadnia, że wiersz „Krosienka. W rodzaju pasterskim” jest sielanką

• opisuje obraz Jeana-Honoré Fragonarda „Pasterka” przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych

• wyjaśnia, w jaki sposób budowa utworu podkreśla przedstawione w nim treści

 

• wyjaśnia, na czym polega związek dzieła malarskiego i literackiego

 

6.

„Jeszcze Polska nie zginęła...” – jakie uczucia budzi tekst hymnu narodowego?

• podaje najważniejsze fakty z życia Józefa Wybickiego

• wyjaśnia, czym jest hymn

• opisuje odczucia, jakie budzi w nim wysłuchanie hymnu

• ustala, kto i do kogo zwraca się w „Pieśni Legionów Polskich we Włoszech”

• wymienia cztery cechy Polaków, o których jest mowa w tekście

• omawia okoliczności powstania „Mazurka Dąbrowskiego”

• wskazuje różnice pomiędzy obiema wersjami pieśni

• określa, do jakich postaci i wydarzeń historycznych odwołuje się utwór Józefa Wybickiego

• podaje przykładowe sytuacje, w których obecnie śpiewa się hymn

 

• krótko omawia postać Józefa Wybickiego

• szczegółowo opisuje okoliczności powstania „Mazurka Dąbrowskiego”

• podaje więcej niż cztery cechy Polaków wymienione w pieśni

 

• wypowiada się na temat tego, czym jest hymn dla współczesnych Polaków

• określa, czy melodia oddaje nastrój hymnu

 

• wyjaśnia, z czego wynikają różnice pomiędzy wersjami pieśni

• omawia szerzej rolę postaci i wydarzeń historycznych, do których odwołuje się utwór

 

7.

Podróże małe i duże – Jonathan Swift „Podróże Gullivera do wielu odległych narodów świata”

 

• nadaje tytuł każdemu akapitowi przeczytanego utworu

• wymienia wynalazki, nad którymi pracowano w Akademii

 

• wskazuje elementy rzeczywistości opisanej w tekście, które mogą budzić wesołość

• podaje cechy powieści podróżniczej

• redaguje opowiadanie na wyznaczony temat

• krótko omawia postać Jonathana Swifta

• wskazuje fragment utworu potwierdzający, że „Podróże Guliwera” są powieścią podróżniczą

 

• ocenia wynalazki, nad którymi pracowano
w akademii

• nazywa ideę filozoficzną, do której odwołał się autor

 

 

• projektuje reklamę wynalazku widocznego na fotografii

• redaguje ciekawe opowiadanie na podany temat, dbając
o poprawność językową, stylistyczną
i kompozycyjną

8.

Wypowiedź ma swój porządek

• wybiera sformułowania charakterystyczne dla wstępów i zakończeń dłuższych form wypowiedzi

• przedstawia w punktach wydarzenia opisane w zamieszczonym fragmencie

 

• odszukuje
w czasopismach dwa artykuły i określa, czym charakteryzuje się wstęp
i zakończenie każdego z tekstów

• porządkuje fragmenty anegdoty oraz wskazuje wstęp, trzy części rozwinięcia i zakończenie

• do podanego rozwinięcia dopisuje wstęp
i zakończenie

• dopisuje do zamieszczonego wstępu rozwinięcie i zakończenie, korzystając
z zaproponowanych sformułowań

• wskazuje wstęp
i wyjaśnia, jaką funkcję pełni w tekście

• odpowiada, dlaczego ostatniego akapitu nie można uznać za właściwe zakończenie opowieści

 

 

9.

Warszawa oczami malarzy

• nazywa styl oświeceniowy, do którego można zaliczyć obraz Canaletta

• odpowiada, co znajduje się na pierwszym i drugim planie każdego z płócien

• określa, które z dzieł ma więcej detali

• wskazuje cechy weduty w dziele „Widok Warszawy”

• nazywa perspektywę
w dziełach

• podaje przymiotniki będące określeniami obu dzieł malarskich

• omawia cechy stylu oświeceniowego, do którego można zaliczyć obraz Canaletta

• omawia znaczenie szczegółowości dzieł

• wskazuje różnice między analizowanymi dziełami malarskimi

• uzasadnia, że dzieło Edwarda Dwurnika nie jest odzwierciedleniem realnego świata

 

• odpowiada, jaki wpływ na elementy ukazane
w dziełach ma zastosowany typ perspektywy

 

10.

Człowiek, który kierował się w życiu rozumem
i doświadczeniem

• redaguje notatkę o Isaacu Newtonie, korzystając
z encyklopedii

• tłumaczy, dlaczego
w utworze podano dwie daty urodzin Isaaca Newtona

• podkreśla w tekście fakty świadczące o tym, że naukowiec kierował się
w życiu rozumem

 

• wyjaśnia, czym różni się informacja biograficzna
w encyklopedii od tekstu Andrzeja Kajetana Wróblewskiego

• wypisuje z utworu po trzy fakty i anegdoty

• formułuje dwa argumenty uzasadniające, dlaczego Isaaca Newtona można nazwać wybitnym przedstawicielem oświecenia

• redaguje charakterystykę Isaaca Newtona, korzystając z informacji zawartych w przeczytanym fragmencie

• pisze wypracowanie na temat wybranej osoby

• odróżnia fakt od anegdoty

• redaguje charakterystykę Isaaca Newtona na podstawie informacji zawartych w tekście
i odnalezionych w innych źródłach

• formułuje cztery argumenty uzasadniające, dlaczego Isaaca Newtona można nazwać wybitnym przedstawicielem oświecenia

 

• wyjaśnia funkcję anegdot o znanych osobach

• pisze wypracowanie na temat wybranej osoby, wykorzystując anegdoty
i zdjęcia z jej dzieciństwa

• omawia różnicę między kalendarzem juliańskim
a gregoriańskim

 

11.

Zostań gościem obiadów czwartkowych

• wypisuje nazwiska uczestników obiadów czwartkowych

• określa, w jaki sposób
w utworze został scharakteryzowany Ignacy Krasicki

• podaje, jakie wartości były ważne dla ludzi oświecenia

 

• odpowiada, jakiego typu wiadomości o bohaterach dostarcza tekst

• krótko opowiada
o relacjach panujących między uczestnikami spotkań

• wymienia nazwisko współczesnego pisarza, którego warto byłoby zaprosić na obiady czwartkowe

podaje najważniejsze informacje na temat osiągnięć uczestników obiadów czwartkowych

• podaje trzy przykłady informacji niemożliwych do znalezienia w encyklopedii czy biogramie

 

• barwnie opowiada
o relacjach panujących między osobami biorącymi udział w spotkaniach

• uwzględniając kontekst historyczny, wyjaśnia, dlaczego wskazane wartości były ważne dla ludzi oświecenia

 

• wymienia nazwiska współczesnych pisarzy, których warto byłoby zaprosić na obiady czwartkowe, i uzasadnia swój wybór

• przygotowuje prezentację dotyczącą wybranego przedstawiciela epoki oświecenia

12. i 13.

Zaplanuj swoją wypowiedź

• na podstawie zgromadzonych wiadomości tworzy plan twórczy wypowiedzi na temat swojego ulubionego sposobu spędzania czasu

• na podstawie reprodukcji i informacji na temat dzieła tworzy plan twórczy do opisu obrazu

 

• korzystając ze stworzonej przez siebie mapy myśli pisze wypracowanie na temat przyjaźni

• układa plan twórczy opowiadania, uzupełniając podane punkty własnymi propozycjami

• wybiera cytat, który będzie dla niego punktem wyjścia do stworzenia planu twórczego opowiadania

• redaguje opis obrazu na podstawie planu twórczego

• pisze wypracowanie na temat przyjaźni, wykonując wszystkie zalecenia podane w punktach

• korzystając ze stworzonego planu twórczego pisze wymyśloną przez siebie historię

 

• redaguje opowiadanie
o prawdziwym bądź wymyślonym zdarzeniu, korzystając z podanego cytatu i przygotowanego planu twórczego

 

14.

„Skłócony naród, król niepewny, szlachta dzika...” poetycki opis upadku Rzeczypospolitej

• nazywa emocje, jakie wzbudza w nim piosenka „Rejtan, czyli raport ambasadora” w wykonaniu Jacka Kaczmarskiego
i Przemysława Gintrowskiego

• gromadzi podstawowe informacje historyczne na temat postaci i wydarzeń ukazanych w utworze

• określa, kto jest podmiotem mówiącym wiersza

• wyszukuje w wierszu słowa i wyrażenia z języka francuskiego

• opisuje scenę rozgrywającą się
w wierszu

• znajduje fragmenty wskazujące na osobę mówiącą w tekście

• odszukuje w tekście fragmenty będące oceną współczesnych Polaków

• tłumaczy, dlaczego Jacek Kaczmarski i Jan Matejko nawiązali w swoich dziełach do wydarzeń oświeceniowych

• redaguje zaproszenie na wskazane wydarzenie

• krótko omawia postać Jacka Kaczmarskiego

• tłumaczy, jakie wrażenie wywołuje nagromadzenie obcojęzycznych sformułowań

• omawia emocje, jakie wywołuje ocena ukazana
w wierszu

• redaguje zaproszenie na wskazane wydarzenie, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych

• po wysłuchaniu piosenki „Rejtan, czyli raport ambasadora” i zapoznaniu się z dziełem Jana Matejki nazywa emocje, jakie wzbudza w nim utwór
w kontekście obrazu

• wyjaśnia, jakie oceny
i z jakiej perspektywy formułuje osoba mówiąca

 

• gromadzi wyczerpujące informacje historyczne na temat postaci i wydarzeń ukazanych w utworze

• omawia, jaka idea połączyła Jana Matejkę
z XX-wiecznym bardem

• uzasadnia, że piosenka „Rejtan, czyli raport ambasadora” odnosi się nie tylko do sytuacji Polski
w XVIII w., lecz także do wydarzeń aktualnych dla autora

 

15. i 16.

Czym jest perswazja językowa?

• tłumaczy, na czym polega perswazja językowa

• wskazuje rysunek przedstawiający sytuację, w której informacja zmienia się w perswazję

• wypisuje z tekstu sformułowania służące wyrażeniu perswazji

• zapisuje swoje opinie, korzystając z podanych zwrotów i wyrażeń

 

• określa nadawców oraz odbiorców poszczególnych próśb i wskazuje zdanie, które mogłoby być umieszczone na tabliczce

• uzupełnia tabelę, wpisując do niej fakty
i opinie na swój temat

• odnajduje w słowniku języka polskiego trzy związki frazeologiczne ze słowem fakt i wyjaśnia ich znaczenie

• odszukuje w słowniku języka polskiego znaczenie czasownika wyperswadować i układa
z tym wyrazem zdanie pojedyncze

• odróżnia perswazję językową od manipulacji

• wskazuje wypowiedź,
w której zastosowano manipulację językową

• rozwija podane fragmenty zdań na swój temat

 

• odpowiada, od czego zależy sposób formułowania próśb

• przepisuje wypowiedzenia do zeszytu, wybierając po jednym z wyróżnionych fragmentów, tak aby zdanie w sposób obiektywny informowało o fakcie

 

• omawia zjawisko przetwarzania faktów
w plotki na przykładzie komiksu

17.

Współczesna interpretacja bajki

• opowiada o sytuacji przedstawionej w bajce

• wymienia cechy
i zachowania typowe dla ludzi, ukazane w utworze

 

• układa notatkę na temat bajki jako gatunku literackiego

• tłumaczy, czym jest konwencja literacka

• pisze krótkie opowiadanie z udziałem bohaterów z bajek Krasickiego

• na podstawie słowników wyjaśnia znaczenie podanych związków frazeologicznych

• wypowiada się na temat dosłowności utworu

• omawia sens morału i funkcję jego wydzielenia
z tekstu

• wskazuje podobieństwa
i różnice pomiędzy tekstem Wisławy Szymborskiej a bajkami Ignacego Krasickiego

 

• pisze opowiadanie
z udziałem bohaterów
z bajek Krasickiego, dbając o poprawność językową, kompozycyjną
i stylistyczną

• uzasadnia, czy autorka przekroczyła konwencję literacką

• podaje przykłady współczesnych utworów zawierających krytykę ludzkich wad

 

18.

Odróżnić świat rzeczywisty od wirtualnego

 

• wymienia bohaterki opowiadania

• wyjaśnia, w jaki sposób odnoszą się do internetu postacie z tekstu

• określa, czym różni się świat rzeczywisty od wirtualnego

 

• wypowiada się na temat podstawowych źródeł informacji, z których korzysta

• tłumaczy sens podanej wypowiedzi

• przytacza z tekstu wiadomości o tagrasach
i analizuje reakcje użytkowników sieci

• wypisuje z tekstu wyrazy zapożyczone związane
z internetem i odszukuje ich pisownię w słowniku języka polskiego

• zbiera argumenty
i kontrargumenty na wskazany temat

• krótko omawia postać Joanny Szczepkowskiej

• charakteryzuje bohaterki opowiadania

• wskazuje w felietonie fragmenty ironiczne

 

• tłumaczy, czemu służy zastosowanie w tekście ironii

• określa, w jaki sposób został przedstawiony każdy ze światów

• redaguje opowiadanie
z dialogiem na podany temat, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych oraz stosując bogate słownictwo

• omawia zjawisko dezinformacji

• przygotowuje projekt strony internetowej

 

19. i 20.

O rodzajach wypowiedzeń

• odróżnia równoważnik zdania od zdania

• wypisuje z tekstu do zeszytu dziewięć orzeczeń

• przekształca równoważniki zdań na zdania, korzystając
z podanych orzeczeń

• przepisuje zdania do zeszytu i wynotowuje
z nich orzeczenia

• zaznacza wypowiedzenia, w których jest więcej niż jedno orzeczenie

• wypisuje do zeszytu wypowiedzenia zawierające osobową formę czasownika, odpowiednio je oznaczając

• łączy zdania pojedyncze tak, aby powstały zdania złożone

• zapisuje w punktach
w formie zdań najważniejsze wiadomości dotyczące Marii Skłodowskiej-Curie oraz jej rodziny

• nadaje ilustracjom tytuły w formie zawiadomień

• odszukuje w słowniku języka polskiego wyrazy żegnać się i paść i układa po dwa zdania z każdym
z czasowników, uwzględniając ich różne znaczenia

• odnajduje w prasie dwa hasła reklamowe będące zdaniami i dwa mające postać równoważników zdań

• wyjaśnia, czym są czasowniki niewłaściwe

• przekształca
w równoważniki zdań najważniejsze wiadomości dotyczące Marii Skłodowskiej-Curie oraz jej rodziny

• przekształca na zdanie wypowiedzenie, w którym nie ma orzeczenia, dodając do niego odpowiedni czasownik

 

• przepisuje tekst do zeszytu, rozwijając zdania nierozwinięte

• przekształca zdania złożone w zdania pojedyncze tak, aby przekazać te same informacje

 

• odpowiada, w jakiego rodzaju wypowiedziach lepiej stosować zdania nierozwinięte, a w jakich – rozwinięte

 

21. i 22.

W labiryncie informacji

• wyjaśnia znaczenie wyrażenia społeczeństwo informacyjne

• wypisuje z tekstu zwroty i wyrażenia ze słowami informacja oraz wiedza

• wypowiada się na temat tygodnia bez dostępu do mediów

• wymienia pozytywne skutki zwiększania się zasobów informacji

• wymienia dawne
i obecne miejsca gromadzenia informacji

• opowiada, jakich działań związanych z informacją dotyczy każdy z tekstów

• odpowiada, co – według Jeana-Philippe’a de Tonnaca – jest odzwierciedlone
w książkach

 

 

• redaguje notatkę
w punktach na temat weryfikacji i selekcji informacji

• podaje pozytywne
i negatywne skutki zwiększania się zasobów informacji

 

23.

Media pomocne w poszukiwaniach

• opowiada
o wydarzeniach ukazanych w tekście

• wymienia sposoby poszukiwań Margo

 

• odpowiada, w jaki sposób komunikuje się ze znajomymi i w jakiej formie przekazuje im informacje

• gromadzi informacje na temat wskazówek zostawianych przez Margo

• bierze udział
w przygotowywaniu gry miejskiej

• opisuje sposób działania Omniklopedii

• redaguje zasady skutecznego poszukiwania, gromadzenia i sprawdzania informacji

 

• wypowiada się na temat możliwości ukrycia przed bliskimi w dzisiejszych czasach i ocenia takie postępowanie

 

• tworzy scenariusz gry miejskiej według podanych wytycznych

24.

Magia książek
i czytania

• przytacza fragmenty charakteryzujące Jeoda
i podaje jego cechy

• zapisuje w punktach walory książek

• odpowiada, czego nauczyło Eragona spotkanie z Jeodem
i Bromem

• podaje tytuł książki, która szczególnie mu się spodobała

• opowiada o bohaterze na podstawie wyglądu jego domu

• pisze wypracowanie na temat znaczenia książek

• wykonuje zadania korzystając z katalogu bibliotecznego

• pisze krótką notatkę na temat średniowiecznych ksiąg

• opisuje uczucia chłopca
i zmiany w jego zachowaniu

• wypowiada się na temat podanego cytatu

 

• pisze wypracowanie na temat znaczenia książek, dbając o poprawność językową, kompozycyjną
i stylistyczną

• wypisuje z tekstu fragment odnoszący się do słów Horacego i tłumaczy sens sentencji

 

25.

Prasa jak chleb codzienny

• wylicza najważniejsze odmiany prasy

• na podstawie tekstu redaguje notatkę na temat historii polskiej prasy

• wyjaśnia pojęcie czwartej władzy

 

• wskazuje różnice między prasą niezależną
a totalitarną

• charakteryzuje w trzech zdaniach czasopisma, które najchętniej czyta

• omawia czynniki, które wpłynęły na powstanie
i rozwój prasy

• omawia związek pojęcia czwartej władzy z wolnością prasy

• wyjaśnia, czym kieruje się przy wyborze pism, które chętnie czyta

• wypowiada się na temat przytoczonego cytatu

• na podstawie tekstu oraz innych źródeł redaguje notatkę na temat historii polskiej prasy

 

• proponuje zadania, które powinny pełnić współczesne gazety

 

26. i 27.

Związki składniowe

 

• wyjaśnia, czym są związki składniowe
i wyrazy poza związkami

• wskazuje w każdym ze związków wyrazowych wyraz nadrzędny i określa, jaki to rodzaj związku

• uzupełnia schematy rzeczownikami oraz zaimkami odpowiadającymi na podane pytania

• nazywa powstałe związki wyrazowe

• wypisuje z podanych zdań do zeszytu związki zgody i związki rządu

 

• odmienia przez przypadki związki wyrazowe w podanych aforyzmach i je nazywa

• podkreśla w przepisanym tekście wołacze

i wykrzykniki oraz wstawia brakujące przecinki

• stosuje zasady wydzielania wtrąceń przecinkiem, myślnikiem lub nawiasem

• odszukuje w internecie lub w zbiorze aforyzmów dwie sentencje Henryka Sienkiewicza, wypisuje
z nich związki składniowe i określa ich rodzaje

• odnajduje w słowniku trzy związki frazeologiczne
z imiesłowem przysłówkowym mówiąc, które mogą zostać użyte jako wtrącenia, i zapisuje po jednym zdaniu
z każdym z nich

• odszukuje i analizuje związki wyrazowe
w zdaniach pod ilustracjami

• wypisuje z fragmentu książki do zeszytu wyrazy poza związkami w zdaniu

 

• charakteryzuje poszczególne związki składniowe oraz grupy wyrazów poza związkami składniowymi

• odpowiada, które
z wyrazów
w wypowiedziach postaci nie tworzą związków z innymi słowami

 

 

• odszukuje w tekstach siedem wyrazów poza związkami w zdaniu
i wyjaśnia cel ich użycia

• wyjaśnia, jak zmieniłby się charakter tekstu, gdyby usunięto z niego wyrazy poza związkami

 

28. i 29.

Warsztat pisarski dziennikarza

• wymienia podstawowe czynności składające się na pracę dziennikarza

• określa, na czym powinna polegać dziennikarska odpowiedzialność za słowo

• omawia artykuły, jakie najbardziej lubi czytać

• odpowiada, co stanowi tajemnicę dziennikarskiego sukcesu

• odpowiada, jaką rolę odgrywa prasa w dobie internetu

• zabiera głos w dyskusji na temat cech dobrego dziennikarza

• analizuje wybrany artykuł prasowy, odpowiadając na pytania

• pisze krótki artykuł na wybrany temat

• aktywnie uczestniczy
w dyskusji na temat cech dobrego dziennikarza

• określa funkcję dialogu
w tekście Walerego Pisarka

• wypowiada się na temat zadań dziennikarzy prasowych w czasach internetu i uzasadnia swoje zdanie

 

• omawia czynniki decydujące o treści wypowiedzi, doborze argumentacji i formie artykułu

• układa pięć zasad postępowania dobrego dziennikarza

• pisze krótki artykuł na wybrany temat, stosując zalecenia podane
w punktach

• na postawie różnych źródeł określa, jaki jest charakter pracy wymienionych osób

 

30 i 31.

Sprawdź swoją wiedzę
i umiejętności – praca klasowa

• wypisuje z tekstu jeden fakt i jedną opinię

• podaje liczbę zdań pojedynczych w tekście

• określa typ wskazanego zdania

 

• określa, w których częściach charakterystyki postaci powinny się znaleźć podane informacje

• układa plan twórczy opowiadania na temat wydarzenia związanego
z hobby lub ulubionym zajęciem

• wypisuje ze wskazanego zdania cztery związki wyrazowe i nazywa każdy
z nich

• odpowiada, czym są wyrażone orzeczenia we wskazanym zdaniu

• określa różnice między perswazją a manipulacją językową

 

 

32. i 33.

Tabloidy – znak czasów czy zagrożenie dla kultury?

• tworzy mapę myśli dotyczącą hasła informacja, korzystając ze słownika języka polskiego

• na podstawie tekstu i słowników podaje znaczenie wyrażeń fakt medialny, szum informacyjny

• odpowiada, czy wizja świata kreowana przez tabloidy jest zgodna
z rzeczywistością

• bierze udział w dyskusji na temat popularności drastycznej tematyki
w tabloidach

• na podstawie informacji zawartych w artykule charakteryzuje elementy przekazu tabloidowego

• porównuje cechy
i okoliczności powstania tzw. prasy jednocentowej
i współczesnych tabloidów

• określa, jakie jest nastawienie autora do zjawiska tabloidów, wskazując sformułowania z tekstu

• wyjaśnia, jak rozumie cytat

• dyskutuje na temat relacji między mediami a ich odbiorcami
w kształtowaniu przekazów informacyjnych

• wypowiada się na temat źródeł informacji, z których korzysta oraz sposobu formułowania własnych sądów

• tłumaczy zagadnienie rzetelności dziennikarskiej

• bierze udział w dyskusji na temat popularności drastycznej tematyki
w tabloidach, przestrzegając zasad kulturalnej rozmowy

 

• omawia zasady tworzenia treści w tabloidach i ocenia te reguły

• dyskutuje na temat relacji między mediami a ich odbiorcami w kształtowaniu przekazów informacyjnych, trafnie argumentując
i uzasadniając własne zdanie

• podaje przykłady tabloidyzacji z różnych dziedzin współczesnej kultury i ocenia to zjawisko

 

34.

Reportaż jako bezpośrednia relacja
z wydarzeń

• na podstawie noty biograficznej określa relację między autorem, bohaterem i narratorem tekstu

• zapisuje wydarzenia, które doprowadziły do wybuchu wojny

• wymienia cechy reportażu

• porównuje treść depeszy z opisem rozpoczęcia działań wojennych

• omawia wpływ wiadomości przekazywanych przez media

• wskazuje podobieństwa
i różnice w kulturze obu krajów

• przytacza fragmenty mówiące o zadaniach reportera

• omawia różnice
w przekazywaniu informacji w czasach opisywanych
w tekście oraz współcześnie

• redaguje jak najkrótszą relację z wybranego wydarzenia

• krótko omawia postać Ryszarda Kapuścińskiego

• ocenia przyczyny wybuchu wojny futbolowej

• ocenia, czy tekst zachęca do poznawania życia ludzi
w regionie

• uzasadnia, że tekst „Wojna futbolowa” jest reportażem

• tłumaczy, czym różni się treść depeszy i opisu

 

• wyjaśnia, jak zmiany technologii wpływają na pracę dziennikarzy

• redaguje jak najkrótszą relację z wybranego wydarzenia, dbając
o poprawność językową

• podaje przykłady agresji, prowokacji lub manipulacji w mediach

• wyjaśnia, w jaki sposób media mogą kształtować nastroje społeczne

 

35.

Dziedzictwo oświecenia – powtórzenie wiadomości

• czyta tekst na poziomie dosłownym

• wymienia zasługi
i wynalazki ludzi oświecenia

 

• omawia dzieje biblioteki Załuskich

• przedstawia informacje na temat Collegium Nobilium i Teatru Narodowego

• wyjaśnia, dlaczego w oświeceniu powstawały duże biblioteki

 

• szuka śladów epoki w swoim regionie

• ocenia dokonania
i wynalazki przedstawicieli oświecenia

 

36. i 37.

Sprawdź swoją wiedzę
i umiejętności – praca klasowa

• określa, w jaki sposób wiersz nawiązuje do oświecenia

• odróżnia felieton od bajki i sielanki

• określa, o jakiej postawie jest mowa w wierszu

• ustala, jaki środek stylistyczny zastosowano w utworze

• wypisuje z wiersza przykład personifikacji

• opowiada o wydarzeniu powiązanym z pytaniem

• odpowiada, do jakiego nurtu sztuki nawiązuje forma utworu

• podaje wydarzenie historyczne, które wpłynęło na kształt polskiej kultury pod koniec XVIII w.

• określa, jakie były przyczyny rozwoju prasy w Polsce

 

• opowiada o wydarzeniu powiązanym z pytaniem, dbając o odpowiednią kompozycję, poprawność językową, ortograficzną
i interpunkcyjną

38. i 39.

Romantyczny bunt przeciwko „starym” racjonalistom

• tłumaczy, skąd pochodzi nazwa romantyzm

• określa daty graniczne romantyzmu

• wskazuje cechy
i zjawiska typowe dla romantyzmu

• wyjaśnia, na czym polega ludowość romantyczna

• podaje nazwiska głównych filozofów epoki

• wymienia różnice pomiędzy filozofią romantyczną
i oświeceniową

• charakteryzuje sztukę romantyczną

• krótko charakteryzuje poglądy głównych filozofów epoki

• wymienia wydarzenia łączące się z datami granicznymi romantyzmu

• określa różnice między klasykami a romantykami

• omawia fascynacje romantyków

 

• wskazuje na podanych przykładach dzieł cechy sztuki romantycznej

 

40.

Tytuł, podtytuł, śródtytuł, motto, dedykacja – do czego służą?

• przyporządkowuje podanym wypowiedziom frazeologizmy najlepiej oddające ich treść

• nazywa typy informacji ze strony tytułowej „Zemsty” Aleksandra Fredry

• wskazuje dedykację powieści Josepha Conrada

• redaguje trzy dedykacje odpowiadające informacjom zebranym w tabeli

• wypożycza z biblioteki antologię poezji
i wyszukuje w niej trzy cytaty, które mogłyby być mottem do wypracowania na temat przyjaźni

• określa cel dedykacji powieści Josepha Conrada i wyjaśnia jej sens

• uzasadnia dobór frazeologizmów do wypowiedzi

 

 

41. i 42.

Manifest romantyków
w „Odzie do młodości”

• opisuje emocje osoby mówiącej w wierszu

• wypisuje pozytywne
i negatywne określenia z tekstu

• wskazuje adresata wiersza

 

• bierze udział w rozmowie na temat solidarności pokoleniowej i wartości wyznawanych przez swoich rówieśników

• wymienia wartości ważne dla osoby mówiącej w wierszu

• wyjaśnia, czym jest oda

• określa temat każdej ze strof

• wyjaśnia znaczenie podanych cytatów

• wylicza postulaty romantyków

• czyta utwór Henryka Schillera i wysłuchuje fragment IX symfonii Ludwiga van Beethovena

• krótko omawia postać Adama Mickiewicza

• wyjaśnia sens metafory

• odpowiada, co zostało skontrastowane w utworze

• nazywa środek stylistyczny polegający na bezpośrednim zwrocie do adresata

 

• ustala, czy utwór jest typową odą czy też przekracza konwencję gatunku

 

• omawia współgranie płaskorzeźby „Marsylianka” z wierszem Adama Mickiewicza

• wypowiada się na temat dzieł Schillera
i Beethovena oraz ich związków z utworem Mickiewicza

 

43.

Miłość oczami romantyków

• opisuje nastrój wiersza

• określa, co jest tematem utworu

• odpowiada, kim jest podmiot mówiący w wierszu i do kogo się zwraca

• wymienia sytuacje,
w których ukochana będzie wspominać utraconą miłość

• wypowiada się na temat wspomnień i pamięci

• cytuje strofę powtórzoną w całości i omawia jej treść

• wskazuje w utworze porównanie i tłumaczy jego sens

• przedstawia historię miłości wyłaniającą się
z utworu

• określa cel zastosowania powtórzeń i nazywa ten środek stylistyczny

• wskazuje miejsca powtórzenia strofy
i wyjaśnia efekt uzyskany przez ten zabieg

 

• opowiada o miłości romantycznej na podstawie utworu

 

44.

Mądrość ludowa i historia w balladzie

• opowiada o tematyce wysłuchanych ballad

• pisze plan wydarzeń ukazanych w tekście

• wyjaśnia, czym jest ballada

 

• określa układ rymów
w utworze i liczbę sylab
w wersach

• przytacza prawdy moralne, o których jest mowa w utworze

• wypowiada się na temat nastroju i scenerii obrazu Jeana Corota

• pisze opowiadanie na wskazany temat

• odszukuje w wierszu cechy ballady

• wskazuje elementy typowe dla epiki, liryki i dramatu

• wskazuje w opisach w utworze cechy typowe dla romantycznej estetyki

 

• pisze opowiadanie na wskazany temat, dbając
o poprawność językową, kompozycyjną i stylistyczną

• udowadnia, że „Świteź” ma związek z mitami, baśniami i gawędami ludowymi

 

45.

Symboliczne znaczenie obrony reduty

• określa, kim jest osoba mówiąca w wierszu i jakie emocje jej towarzyszą

• wskazuje cytaty będące opisami miejsc i sytuacji

• odnajduje fragmenty,
w których jest mowa
o wojsku polskim
i rosyjskim

• wypisuje z utworu porównania

• na podstawie słownika języka polskiego wyjaśnia znaczenie podanych wyrazów

• tłumaczy, w jaki sposób relacjonowany jest
w utworze przebieg wydarzeń

• odpowiada, dlaczego według romantyków walka straceńcza jest godna podziwu

• redaguje opis przeżyć, wcielając się w rolę uczestnika obrony reduty

• omawia rolę zastosowanych form czasowników w sposobie relacjonowania zdarzeń

• nadaje tytuły wskazanym opisom miejsc i sytuacji

• tłumaczy funkcję kontrastu
w utworze

• określa, jaka jest rola nagromadzenia porównań
w utworze

 

• wyjaśnia, na czym polega znaczenie symboliczne obrony reduty

• ocenia czyn Ordona
i wypowiada się na temat zacytowanych słów

 

• redaguje opis przeżyć
z perspektywy uczestnika walk, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych oraz stosując bogate słownictwo

46. i 47.

Piszemy sprawozdanie

• wymienia elementy sprawozdania

• wybiera zdania, które mogłyby się znaleźć w sprawozdaniu z wizyty
w muzeum

• pisze sprawozdanie
z wycieczki szkolnej, korzystając z podanych fragmentów zdań
i fotografii

• redaguje sprawozdanie
z przebiegu akcji, której dotyczy ogłoszenie

• na podstawie notatek
i fotografii pisze plan sprawozdania z wystawy owadów

• wykonuje polecenia dotyczące wybranej powieści

 

• na podstawie zebranych informacji o wybranym przedstawieniu teatralnym odpowiada pisemnie na pytania

• sprawdza w słowniku poprawnej polszczyzny, czy rzeczownik sprawozdanie tworzy związki wyrazowe z podanymi czasownikami
i wyrażeniami przyimkowymi

• odszukuje w recenzjach obejrzanych filmów sformułowania pomocne przy redagowaniu sprawozdania z filmu

• wyjaśnia, czym różni się sprawozdanie z filmu od recenzji

• dopisuje do podanych wyrazów po dwa synonimy, korzystając ze słownika wyrazów bliskoznacznych

• wyszukuje w słowniku frazeologicznym trzy zwroty ze słowem oko, które mogłyby służyć wyrażaniu opinii na temat elementów przedstawienia teatralnego i układa z nimi zdania

• zbiera najważniejsze informacje na temat swojej ulubionej powieści

• charakteryzuje poszczególne elementy sprawozdania

• odróżnia sprawozdanie od relacji

• na podstawie zebranych wiadomości redaguje sprawozdanie z lektury

• pisze sprawozdanie, korzystając ze zgromadzonych informacji na temat swojej ulubionej powieści

• redaguje sprawozdanie
z wybranego filmu, przestrzegając norm językowych, kompozycyjnych
i stylistycznych

• na podstawie pytań dotyczących przedstawienia teatralnego pisze sprawozdanie ze spektaklu

 

• uzasadnia, dlaczego część zdań jest nieodpowiednie dla sprawozdania z wizyty
w muzeum

 

 

48.

Ludzkie sny okiem malarzy

• porównuje gamę barwną obrazu i karykatury

• opisuje nastrój dzieła

• odpowiada, w jaki sposób ukazano scenę
w dziełach

• omawia, w jaki sposób artyści przedstawili przestrzeń

• porównuje kompozycję romantyczną z kompozycją współczesną

• ocenia wpływ kolorystyki na odbiór obu dzieł

 

• tłumaczy w jaki sposób obraz odnosi się do wypowiedzi jego autora

 

• wypowiada się na podany temat

49.

Zachwyt poety rupieci nad codziennością

• wypisuje najważniejsze cechy ballady jako gatunku literackiego

• wymienia elementy rzeczywistości, na które zwraca uwagę podmiot mówiący

• zaznacza w tekście powtórzenia

 

• wyjaśnia, jak można rozumieć ostatnie wersy utworu

• tłumaczy, dlaczego tytuł wiersza zawiera odwołanie do ballady

• uczestniczy
w przygotowaniu scenek dramowych, przedstawiających wybraną codzienną czynność z różnych punktów widzenia

• wyjaśnia znaczenie wyrażenia zupełny sklep

• omawia funkcję powtórzeń
w tekście

• aktywnie uczestniczy
w przygotowaniu scenek dramowych, przedstawiających wybraną codzienną czynność
z różnych punktów widzenia

• wyjaśnia, jak autor odnosi się do tradycji literackiej

• przedstawia własną interpretację zakończenia wiersza

 

 

50. i 51.

Romantyczne wzorce dawniej
i współcześnie

• odpowiada, jakie wartości uosabiają bohaterowie romantyczni

• wyjaśnia na podstawie tekstu, dlaczego dla romantyków zwyczajność była nieszczęściem

• rozważa, w imię jakich idei współcześni młodzi ludzie byliby zdolni do buntu i poświęceń

 

• dyskutuje na temat norm i wartości panujących
w jego pokoleniu

• przedstawia własną opinię na temat podanego cytatu

• odpowiada, co przejęło obecnie rolę romantycznej poezji w wywieraniu wpływu na młodych ludzi

• dyskutuje na temat skutków utrwalenia
w polskiej kulturze romantycznych wzorców oraz stereotypów

• przygotowuje wypowiedź na temat wybranej postaci współczesnego buntownika

• gromadzi informacje na temat poznanych bohaterów romantycznych

• wskazuje wady bohaterów romantycznych i podaje przykłady postaci z utworów z epoki

 

• opowiada, jaki był wpływ poezji na kształtowanie postaw młodych ludzi w epoce romantyzmu

• charakteryzuje współczesne wzorce postaw i porównuje je
z romantycznymi ideałami

 

• przygotowuje wypowiedź na temat wybranej postaci współczesnego buntownika, z dbałością
o poprawność językową, kompozycyjną
i stylistyczną

52.

Wspomnienie ojczyzny

• na podstawie słownika języka polskiego wyjaśnia znaczenie słowa nostalgia

• odpowiada, kim jest osoba mówiąca w wierszu

• opisuje atmosferę panującą w utworze

• odpowiada, jakie barwy dominują w wizji poety

• wypowiada się na temat wspomnień z odległej przeszłości

• charakteryzuje tematykę utworu

• gromadzi informacje na temat oddziaływania utworu na poszczególne zmysły

• tłumaczy, jak rozumie podany cytat

• opisuje fotografię

• krótko omawia postać Czesława Miłosza

• wskazuje w wierszu wyrazy dźwiękonaśladowcze
i określa ich funkcję

• wyjaśnia symbolikę wyrażenia jezioro cierni

 

• omawia związek treści utworu z losami Czesława Miłosza

• odpowiada, jaką literacką wizję jeziora z literatury romantyzmu przywołuje wiersz

• wyczerpująco odpowiada na pytania związane
z fotografią

53. i 54.

Podmiot
i orzeczenie – najważniejsze części zdania

• wskazuje w podanych zdaniach związek główny, podmiot i orzeczenie oraz nazywa typy tych części zdania

• z pomocą nauczyciela wykonuje polecenia dotyczące zamieszczonego zdania

• układa cztery zdania pojedyncze na temat ulubionego bohatera literackiego

• podkreśla w podanych zdaniach podmioty
i orzeczenia oraz nazywa rodzaj każdej z tych części zdania

• nazywa rodzaj podmiotu i orzeczenia
w zamieszczonym zdaniu

• odszukuje w słowniku języka polskiego znaczenia słowa podmiot i układa zdanie z jednym
z pochodzących od niego wyrazów

• układa cztery zdania pojedyncze na temat ulubionego bohatera literackiego, używając wszystkich wskazanych części zdania

• samodzielnie wykonuje wszystkie polecenia dotyczące zamieszczonego zdania

• tworzy zdania pojedyncze rozwinięte,
w których podmiotami będą podane wyrażenia

 

• układa zdania z wyrazów odpowiadających na podane pytania i podkreśla wypowiedzenie
z orzeczeniem imiennym

• przekształca podane zdania bezpodmiotowe na wypowiedzenia
z podmiotem domyślnym

 

 

55. i 56.

Przydawka, dopełnienie
i okolicznik wzbogacają zdania

• przy pomocy nauczyciela przekształca wypowiedzenia
z konstrukcji czynnej na bierną, tak aby podkreślone dopełnienie stało się podmiotem

• przyporządkowuje zebranym przysłowiom odpowiednie opisy

• uzupełnia zdania wyrazami podanymi
w nawiasach, użytymi
w odpowiedniej formie

• wypisuje z podanego tekstu okoliczniki, których rodzaj określono
w nawiasach

• wypisuje z fragmentu powieści zdania pojedyncze i podkreśla
w nich okoliczniki oraz nazywa ich rodzaj

• uzupełnia wypowiedzenia wyrazami, które odpowiadają na podane pytania i podpisuje wszystkie części zdania

• uzupełnia podany tekst jak największą liczbą przydawek wyrażonych przez różne części mowy

• bierze udział w konkursie sprawdzającym znajomość części zdania

• odszukuje w słowniku poprawnej polszczyzny, jakiej formy dopełnienia bliższego wymagają podane czasowniki i zapisuje inne przykłady czasowników
z dopełnieniami

• podkreśla w uzupełnionych wypowiedzeniach określenia podmiotu i określenia orzeczenia

• samodzielnie przekształca wypowiedzenia
z konstrukcji czynnej na bierną, tak aby podkreślone dopełnienie stało się podmiotem

 

• określa, jak zmienił się styl wypowiedzi dzięki zastosowaniu przydawek

 

• bierze udział w konkursie sprawdzającym znajomość części zdania, stosując się do wszystkich poleceń
w punktach

57.

Chleb nasz codzienny

• odpowiada, o czym jest mowa w wierszu

• odszukuje w słowniku frazeologicznym przysłowia i powiedzenia ze słowem chleb

 

• na podstawie „Słownika symboli” redaguje notatkę na temat znaczeń słowa chleb

• określa, kto wypowiada się w utworze

• opisuje asamblaże Władysława Hasiora

• krótko omawia postać Tadeusza Różewicza

• wyjaśnia znaczenie przypisywane w utworze twórczości romantycznego wieszcza

• wyjaśnia symbolikę chleba
w wierszu

• wyjaśnia, czym jest asamblaż

• tłumaczy, jaki związek ma sposób zapisu wiersza z jego treścią

• odpowiada, jakie sensy religijne można dostrzec
w utworze

 

• omawia związki między tematyką prac Władysława Hasiora a wymową wiersza Tadeusza Różewicza

58.

O szyku zdania

• omawia różnice
w znaczeniu podkreślonych wyrażeń
w parach wypowiedzeń

• układa zdania z podanymi wyrażeniami, ukazujące różnice w ich znaczeniu

• tworzy zdania
z podanych fragmentów początkowych
i końcowych, uzupełniając je znakami interpunkcyjnymi

• układa podane zdania składowe w takiej kolejności, aby powstało wypowiedzenie wielokrotnie złożone, pochodzące z książki J.R.R. Tolkiena

• odszukuje w internecie dwie nazwy gatunkowe grzybów i układa z tymi nazwami po dwa zdania według podanych kryteriów

• wyjaśnia, co nazywamy szykiem wyrazów i szykiem wypowiedzeń

• wyjaśnia zmiany znaczenia w parach zdań

 

• podaje zasady układania wyrazów
w wypowiedzenia

• tworzy po dwa warianty wypowiedzeń z różnym szykiem tam,

gdzie to możliwe

• przeredagowuje zdania tak, aby podkreślić znaczenie wyrazów, do których odsyłają pytania podane w nawiasach

 

59.

Poezja poety wyklętego

• określa, kim jest osoba mówiąca w utworze i do kogo się zwraca

• słucha interpretacji wierszy Edwarda Stachury w wykonaniu zespołu Stare Dobre Małżeństwo
i opowiada o swoich wrażeniach

• poprawnie posługuje się terminem poezja śpiewana

• krótko charakteryzuje obrazy miłości
w poznanych wierszach

• przedstawia w kilku zdaniach historię miłosną opisaną w wierszu

• formułuje dwa argumenty do dyskusji na podany temat

• tłumaczy, jak rozumie dwa ostatnie wersy utworu

• krótko omawia postać Edwarda Stachury

• przedstawia w kilku zdaniach rozwiniętych historię miłosną opisaną
w utworze, dbając
o poprawność językową

• formułuje cztery argumenty do dyskusji na podany temat

• tłumaczy, czym jest paradoks

• określa, na czym polega paradoks zastosowany
w wierszu

• wyjaśnia symbolikę wrzosowiska z tekstu

• po wysłuchaniu interpretacji wierszy Edwarda Stachury
w wykonaniu zespołu Stare Dobre Małżeństwo redaguje pisemną opinię na temat aktualności poezji Edwarda Stachury

60.

Między chłodną kalkulacją a porywami serca

• wskazuje cytat, który przytacza autorka w ostatnim akapicie tekstu

• odpowiada, o jakich dwóch sposobach poznawania świata jest mowa w tekście

• wypowiada się na temat sytuacji, w których kierujemy się rozumem
i tych, w których górę biorą emocje

 

• gromadzi wśród znajomych informacje dotyczące tego, czym kierują się w życiu

• wyjaśnia na podstawie przeczytanego tekstu sens stwierdzenia

• określa stanowisko autorki w sporze: serce czy rozum

• przedstawia swoją odpowiedź na pytanie zawarte w tytule tekstu

• podaje uzasadnienie pisowni wyrazów Serce
i Rozum w artykule

• wykazuje związek cytatu z treścią artykułu

• wyczerpująco i poprawnie językowo przedstawia swoją odpowiedź na pytanie zawarte w tytule tekstu

• gromadzi wyrażenia
i zwroty potrzebne do opisu dwóch typów postaci

 

• wskazuje podobieństwa teorii głoszonej przez autorkę z romantycznymi ideałami

• wyjaśnia, jak rozumie myśl Fryderyka Nietzschego

• sporządza diagram, na którym zamieszcza statystykę odpowiedzi, czym ludzie kierują się
w życiu

 

61.

Trudne decyzje

• wypisuje imiona osób biorących udział
w zdarzeniach ukazanych tekście

• określa zależności między poszczególnymi postaciami

• streszcza w kilku zdaniach zaprezentowaną historię

• wymienia działania podejmowane przez bohaterki

• poprawnie posługuje się terminem epilog

• wybiera związki frazeologiczne najtrafniej oddające charakter miłości

• wskazuje bohaterów pierwszoplanowych

• wyjaśnia postępowanie profesora Sitko

• gromadzi wyrażenia
i zwroty do charakterystyki Piotra

• redaguje plan twórczy opowiadania będącego epilogiem utworu

• streszcza w kilku zdaniach zaprezentowaną historię, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych

• ocenia decyzje Misi i Asi

 

• uzasadnia słuszność decyzji profesora Sitko

• charakteryzuje Piotra
i ocenia, czy można nazwać go marzycielem

 

• na podstawie planu twórczego redaguje opowiadanie będące epilogiem utworu, uwzględniając normy kompozycyjne i językowe oraz stosując bogate słownictwo

62.

Czy warto kierować się emocjami?

• rozważa, czy można nakłonić drugą osobę do odwzajemnienia miłości

• opowiada, co się wydarzyło podczas prywatki

 

• wyjaśnia, dlaczego Fretka wyrzuciła przez okno zawartość torebki przyjaciółki

• przytacza fragmenty tekstu dotyczące uczuć Fretki

• podaje przykłady słów, wyrażeń i zwrotów
z języka potocznego, zastosowanych w tekście

• ocenia motywy działania Gosi i uzasadnia swoje zdanie

• odnosi się do słów Andrzeja i wypowiada własną opinię na ten temat

 

• przytacza opinię Krzysztofa i Andrzeja na temat wybuchu Fretki
i określa, które z tych porównań uważa za trafniejsze

• określa, jaki charakter nadaje tekstowi zastosowanie słownictwa potocznego

 

 

63.

Poznajemy historię radia

• wymienia najważniejsze wydarzenia z historii radia

• wymienia zalety radia jako środka masowego przekazu

• podaje różnice między radiem współczesnym
a dawnym

• odszukuje w źródłach wskazanych przez nauczyciela informacje
o radiu „Błyskawica”
i „Solidarność” oraz sporządza na ten temat krótką notatkę

• wymienia zalety i wady radia jako środka masowego przekazu

• opowiada historię powstania radia

 

• samodzielnie odszukuje informacje o radiu „Błyskawica”
i „Solidarność” oraz sporządza na ten temat krótką notatkę

 

64. i 65.

Sprawdź swoją wiedzę
i umiejętności – praca klasowa

 

• nazywa rodzaj podmiotu w każdym ze zdań, korzystając z podanych odpowiedzi

• podkreśla w podanych wypowiedzeniach podmiot oraz orzeczenie i nazywa ich rodzaj

• układa jedno zdanie pojedyncze z każdego zestawu słów

• określa, jakimi częściami zdania są podkreślone wyrazy i wyrażenia

• pisze krótki tekst do szkolnej gazetki z uwzględnieniem podanych tytułu, podtytułu oraz wyznaczonych śródtytułów

• pisze sprawozdanie
z obejrzanego filmu, książki lub spektaklu teatralnego

• omawia znaczenie motta II cz. „Dziadów”

• samodzielnie nazywa rodzaj podmiotu w każdym ze zdań

• określa, jakimi częściami zdania są wszystkie podkreślone wyrazy
i wyrażenia

 

• wyjaśnia, co zadecydowało o kolejności wyrazów podczas układania zdań

 

• pisze sprawozdanie
z obejrzanego filmu, książki lub spektaklu teatralnego, przestrzegając norm językowych, kompozycyjnych

i stylistycznych

66.

Z sitkiem w eterze – o pracy lektora radiowego

• nazywa poszczególne etapy pracy osoby pragnącej zostać dobrym lektorem

• odszukuje w tekście fragmenty określające uczucia towarzyszące początkującemu spikerowi

• podaje trudności, jakie napotyka prezenter podczas pracy

• wymienia cechy charakteru, jakimi powinien się odznaczać lektor radiowy

• wyjaśnia, czym jest akcent logiczny w zdaniu

• odczytuje wskazane zdania, wyrażając głosem odpowiednią intencję

• wyjaśnia, jak rozumie podane zdanie

• krótko omawia etapy pracy osoby pragnącej zostać dobrym lektorem

• poprawnie akcentuje wskazane zdanie

 

• wskazuje wyrażenia
i zwroty powodujące, że tekst nabiera cech żywej mowy

• wyjaśnia, na czym polega różnica między brzmieniem a wyrażaniem

 

• ocenia akcentowanie zdań, brzmienie i natężenie głosu lektora wybranej przez siebie stacji radiowej

• interpretuje głosowo wiersz Hanny Łochockiej „Ptasi spór”

67.

Radio gra...
i mówi

• sporządza listę skojarzeń ze słowem radio

• wyjaśnia, na czym polega specyfika przekazu radiowego

• określa, co oznacza wyrażenie słuch radiowca

• odpowiada, jakich audycji oczekuje od rozgłośni radiowych

• podaje różnice między językiem pisanym
a mówionym

• pisze zapowiedź ulubionej lub wymyślonej audycji radiowej

• przygotowuje w grupie scenariusze krótkich audycji radiowych poświęconych atrakcjom regionu

• opracowuje program radiowy na cały dzień

• tłumaczy, czym jest język radiowy i zapisuje jego cechy

• pisze zapowiedź ulubionej lub wymyślonej audycji radiowej, dbając o poprawność językową
i stylistyczną

 

• opracowuje program radiowy na cały dzień
z uwzględnieniem zróżnicowanej tematyki
i muzyki

• określa, które z zawodów związanych z radiem uważa za najciekawsze
i uzasadnia swoją odpowiedź

• przygotowuje audycję
z efektami dźwiękowymi
i podkładem muzycznym

 

68.

Dziecięca fascynacja radiową rzeczywistością

• określa, z czyjego punktu widzenia prowadzona jest narracja

• wypowiada się
o narratorze na podstawie tekstu

• wyjaśnia, jakich informacji dostarczało chłopcu radio

• wypisuje z tekstu zwroty nazywające czynność słuchania

• opowiada o swoim ulubionym zajęciu
z dzieciństwa

• odszukuje w tekście wskazówki pozwalające ustalić czas wydarzeń

• opowiada o przemianie usposobienia bohatera

• omawia relacje łączące narratora ze światem radiowym i realnym

 

• barwnie opowiada o swoim ulubionym zajęciu
z dzieciństwa

• wyjaśnia, co wpłynęło na przemianę usposobienia bohatera

• ocenia audycje słuchane przez chłopca

• ocenia relacje łączące narratora ze światem radiowym i realnym

 

• tłumaczy, w jaki sposób dziecięce upodobanie do słuchowisk radiowych wpłynęło na dorosłe życie bohatera

• odpowiada, jaki stosunek do młodzieży ujawnia narrator

• wypowiada się na temat propozycji programowych wybranych stacji

69.

Pamiątki romantyzmu –powtórzenie wiadomości

• opisuje pogański obrzęd dziadów

• wymienia wynalazki
z epoki romantyzmu

 

• charakteryzuje poszczególne wynalazki

• omawia, w jaki sposób dzisiaj podtrzymuje się tradycję napoleońską
w Polsce

• porównuje dziady
z Zaduszkami i obchodami Halloween

• wyjaśnia wpływ poszczególnych wynalazków na życie ludzi

• wyszukuje zabytki sztuki neogotyckiej w swoim regionie

• ocenia dorobek epoki

 

70. 71

Sprawdź swoją wiedzę
i umiejętności – praca klasowa

• podaje wydarzenia uznawane za granice epoki

• wymienia wartości cenione przez romantyków

 

• wskazuje wypowiedzenie trafnie charakteryzujące przeczytany fragment

• pisze wypracowanie na jeden z podanych tematów

• udowadnia, że utwór jest balladą

 

• pisze wypracowanie na jeden z podanych tematów, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych oraz stosując bogate słownictwo

 

72. i 73.

Wiek pary
i elektryczności – wprowadzenie do epoki

• wskazuje daty graniczne pozytywizmu

• wyjaśnia, na czym polega praca organiczna i praca
u podstaw

 

• wymienia nazwiska głównych myślicieli epoki

• podaje cechy realizmu
i naturalizmu w sztuce

• tłumaczy, czym się charakteryzuje eklektyzm

• wyjaśnia pochodzenie terminu pozytywizm

• krótko charakteryzuje poglądy głównych filozofów epoki

• podaje wydarzenia łączące się z datami granicznymi pozytywizmu

• wyjaśnia, czym jest scjentyzm i teoria ewolucji

• wskazuje na przykładach dzieł elementy realistyczne
i naturalistyczne

• omawia istotę światopoglądu pozytywistycznego

• charakteryzuje architekturę inżynieryjną

 

74.

Czy zawsze należy mówić prawdę?

• określa tematykę utworu

• wyjaśnia, czym jest punkt kulminacyjny

• podaje cechy noweli

• opowiada w pierwszej osobie o przeżyciach bohatera

• wymienia tytuły dzieł Bolesława Prusa

• charakteryzuje postacie małżonków z tekstu

• nazywa typy narracji zastosowanych w utworze

• układa plan wydarzeń przedstawionych we fragmencie noweli

• przy pomocy nauczyciela redaguje notatkę na temat warunków i poziomu życia ludzi w drugiej połowie XIX w.

• krótko omawia postać Bolesława Prusa

• w określonej liczbie zdań streszcza przebieg wydarzeń ukazanych w tekście

• wyjaśnia symbolikę tytułowej kamizelki

• ocenia postawę małżonków
i wypowiada się na wskazany temat

• omawia funkcje każdego
z typów narracji

• wskazuje w utworze punkt kulminacyjny

• udowadnia, że „Kamizelka” jest nowelą

• samodzielnie redaguje notatkę na temat warunków i poziomu życia ludzi w drugiej połowie XIX w.

• pisze wypracowanie na wskazany temat
z dbałością o poprawność językową i kompozycyjną

• opowiada w pierwszej osobie o przeżyciach bohatera, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych oraz stosując bogate słownictwo

 

75. i 76.

Rozprawiamy o rozprawce

 

• wymienia elementy budowy rozprawki z tezą
i hipotezą

• w parach ćwiczy argumentowanie
i kontrargumentowanie na zadany temat

• zapisuje po jednym argumencie uzasadniającym słuszność tezy zawartej w każdym
z przysłów

• podaje zalety oraz wady afrykańskiej tradycji rodzinnej

• podkreśla w podanych wstępach rozprawek tezę lub hipotezę i dopisuje po jednym argumencie

• zapisuje przy tematach rozprawek tezę lub hipotezę oraz po trzy argumenty

• przedstawia cztery argumenty uzasadniające słuszność podanej tezy
i formułuje ogólny wniosek

• odszukuje w internecie trzy przysłowia, cytaty lub aforyzmy potwierdzające wskazaną tezę

• szczegółowo omawia schemat kompozycyjny rozprawki z tezą i hipotezą

• sporządza plan rozprawki na wskazany temat

 

• pisze rozprawkę na jeden
z podanych tematów, korzystając ze wskazówek w tabelach oraz przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych

 

 

77.

Wódz czy cyrkowiec? –
o bohaterze noweli „Sachem” Henryka Sienkiewicza

• streszcza dzieje miasta Antylopa

• przytacza nazwy oraz określenia wywodzące się z kultury Indian i białych osadników

• opowiada, kim był sachem i jak znalazł się wśród cyrkowców

• określa cechy charakteru bohatera

• redaguje krótką notatkę dotyczącą rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej

• ocenia relacje między mieszkańcami Chiavatty
a Niemcami

• nazywa uczucia, których doznawała publiczność podczas spektaklu

• wskazuje fragment utworu zawierający ironię

• omawia środki budujące napięcie i dynamikę w utworze

• wyraża swoją opinię na temat zakończenia utworu

• streszcza dzieje miasta Antylopa, dbając o poprawność gramatyczną, ortograficzną oraz interpunkcyjną

• tłumaczy, w jaki sposób dyrektor cyrku wpływał na emocje widzów

• określa cel użycia określeń z kultury Indian w utworze

• szczegółowo opisuje wodza

 

• przygotowuje referat na temat rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej

• tłumaczy sens ironii zawartej w tekście

• odpowiada, jakie przesłanie mogli odnaleźć w noweli czytelnicy epoki pozytywizmu

• wyjaśnia
w kilkuzdaniowej wypowiedzi, jakie znaczenie ma świadomość własnych korzeni
i znajomość historii narodu

 

78.

Najważniejsze – mieć argument!

• określa rodzaje argumentów

• gromadzi argumenty za rozpoczęciem treningów
i przeciw trenowaniu

• bierze udział
w gromadzeniu argumentów na wskazane tematy

• zapisuje argumenty
w kolejności od najważniejszego do najmniej znaczącego

• przyporządkowuje każdemu zagadnieniu po dwa przysłowia, które mogą być wykorzystane jako argumenty

• analizuje argumenty używane przez bohaterkę komiksu

• charakteryzuje rodzaje argumentów

• ocenia, które ze zgromadzonych argumentów są bardziej przekonujące

• gromadzi i opracowuje argumenty na wskazane tematy

 

 

• odpowiada, na czym polegały błędy
w podanych przykładach argumentacji

 

79.

Poezja w czasach niepoetyckich

• określa nastrój panujący w wierszu

• odpowiada na pytania dotyczące utworu

 

• pisze notatkę na temat motywów marności
i przemijania w literaturze średniowiecznej
i barokowej

• tłumaczy, czym jest sonet

• wypisuje z utworu przykłady wskazanych środków stylistycznych

• recytuje utwór

• krótko omawia postać Adama Asnyka

• udowadnia, że utwór jest sonetem

• recytuje utwór z dbałością o poprawną dykcję
i intonację

 

• wyjaśnia cel zastosowania w utworze podanych środków stylistycznych

 

• porównuje sposób postrzegania życia
w utworze Adama Asnyka
z ujęciem tego tematu w poezji barokowej

• tworzy pracę plastyczną wyrażającą odczucia wywołane lekturą utworu

80.

Obserwacja społeczeństwa
w humorystycznej formie

• określa wybrane elementy świata przedstawionego

• wyróżnia w tekście fragmenty związane
z przebiegiem zdarzeń

• wskazuje w utworze elementy humorystyczne

 

• podaje tytuły utworów Antoniego Czechowa

• nadaje tytuły każdej
z wyróżnionych części

• wyjaśnia, czym jest absurd

• wymienia cechy charakteru głównego bohatera

• krótko omawia postać Antoniego Czechowa

• zaznacza elementy charakterystyczne dla opowiadania

• tłumaczy, w jaki sposób narasta napięcie w utworze

 

• wskazuje źródła absurdu
w opowiadaniu

• określa, jakie prawdy życiowe przekazuje czytelnikom tekst Antoniego Czechowa

• ocenia postawę życiową Czerwiakowa

• opowiada o relacjach
w społeczeństwie ukazanym w tekście

 

81.

Codzienność oczyma malarzy

• opowiada, jakie czynności wykonują kobiety na każdym z dzieł

• określa, co wyrażają sylwetki postaci

• opisuje kolorystykę obrazów

 

• określa, czy dzieła są dynamiczne czy statyczne

• wyjaśnia, czym jest karykatura

• wskazuje w dziele Dudy-Gracza elementy, które nawiązują do XIX-wiecznego płótna

• określa nastrój, jaki wywołują obie prace

• przy pomocy nauczyciela sporządza notatkę biograficzną dotyczącą Jerzego Dudy-Gracza

• określa perspektywę zastosowaną przez artystów

• samodzielnie sporządza notatkę biograficzną dotyczącą Jerzego Dudy-Gracza

• opowiada, kim mogą być postacie z płócien

• omawia kompozycję obrazów

 

• wskazuje elementy, które pozwalają określić czas powstania dzieł

• tłumaczy, na czym polega karykaturalność postaci na obrazie Jerzego Dudy-Gracza

 

82.

Tworzymy wykres zdania

• uzupełnia przerysowane wykresy nazwami poszczególnych części zdania oraz pytaniami
o nie

• tworzy dwa zdania
z podanych wyrazów
i rysuje ich wykresy

• sporządza wykresy zdań opisujących zamieszczony obraz

• odszukuje w podanych zdaniach podmiot
i orzeczenie oraz określenia i uzupełnia podane wykresy odpowiednimi częściami zdania

• podkreśla w podanych wypowiedzeniach równorzędne części zdania i oddziela je od siebie przecinkami

• układa zdania do zamieszczonych wykresów

• zaznacza w podanych zdaniach grupę podmiotu
i orzeczenia, rysuje ich wykresy i nazywa poszczególne części zdań

 

• trafnie wskazuje zdanie, w którym brakowało trzech przecinków, i rysuje jego wykres

• uzupełnia podane zdania pojedyncze nierozwinięte co najmniej czterema określeniami, tak aby powstały zdania pojedyncze rozwinięte,
i rysuje wykresy powstałych wypowiedzeń

 

83.

Jak okazywać uczucia?

• gromadzi informacje
o osobie mówiącej

• wymienia okoliczności towarzyszące okazywaniu uczuć przez człowieka
z drugiej połowy XX w.

• gromadzi argumenty na wskazany temat

• omawia rozterki własnego pokolenia

• wyjaśnia, na czym polega słabość ludzi ukazanych w utworze

• wyraża swoje zdanie na temat wizerunku współczesnych ludzi zawartego w wierszu

• opisuje dzieło Konstantego Laszczki

• pisze wypracowanie zatytułowane: My
z początku XXI wieku

• pisze notatkę na temat problemów ludzi pozytywizmu

• krótko omawia postać Małgorzaty Hillar

• opisuje dzieło Konstantego Laszczki i wypowiada się na wskazany temat

 

• uzasadnia swoje zdanie na temat wizerunku współczesnych ludzi ukazanego w wierszu, podając argumenty
i przykłady z życia

 

• pisze wypracowanie zatytułowane: My
z początku XXI wieku
, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych oraz stosując bogate słownictwo

84.

Niewola w sztucznym mrowisku

• określa tematykę przeczytanego fragmentu noweli i nadaje mu własny tytuł

• określa granice pomagania innym

• odpowiada, do czego można przyrównać społeczność mrówek

 

• rozważa pozytywne
i negatywne strony trzymania w domu zwierząt

• wyjaśnia, czego alegorią może być sztuczne mrowisko

• wypowiada się na temat spostrzeżeń ojca

• przygotowuje prezentację multimedialną na podany temat

• krótko omawia postać Kornela Filipowicza

• wyjaśnia podobieństwa między mrówkami a ludźmi

• omawia wpływ postawy ojca na rozumowanie chłopca

 

• ocenia próby stworzenia sztucznego mrowiska
i uzasadnia swoje zdanie

• wyjaśnia cel zastosowania w tekście szczegółowych opisów

• porównuje narrację
w przeczytanym utworze
i w poznanej noweli pozytywistycznej

• przygotowuje prezentację multimedialną na wskazany temat, zawierającą odpowiedzi na wszystkie podane pytania

• odpowiada, czego alegorią może być sztuczne mrowisko, odwołując się do sytuacji Polaków w XIX w.
i w czasach komunizmu

 

85.

Bezinteresowna miłość wiedzy

• określa, co było najważniejszym celem życiowym głównego bohatera utworu

• zapisuje w punktach przebieg kariery naukowca

• korzystając ze słowników wyjaśnia znaczenie podanych wyrazów

• opowiada, w jaki sposób Wiktor realizował swój cel

• podaje znaczenie wskazanych słów

• tłumaczy, jakie spostrzeżenie było punktem zwrotnym w pracy bohatera

• wyjaśnia znaczenie podanych zwrotów

• tłumaczy znaczenie podanego przysłowia

• wskazuje fragmenty,

w których ujawnia się stosunek narratora do bohatera

• podaje propozycje odpowiedzi na pytania postawione na końcu tekstu Czesława Miłosza

 

• charakteryzuje styl prowadzenia narracji

• wyjaśnia, w jaki sposób utwór nawiązuje do pozytywistycznych ideałów

 

86. i 87.

O rodzajach
i wykresach zdań złożonych współrzędnie

 

wymienia rodzaje zdań złożonych współrzędnie

dokańcza zdania tworząc wypowiedzenia złożone

wskazuje zdania złożone współrzędnie i podkreśla
w nich spójniki

zaznacza zdanie złożone współrzędnie bezspójnikowe

nazywa otrzymane wypowiedzenia złożone współrzędnie

odpowiada, jak zastosowane spójniki wpływają na treść utworzonych zdań

uzupełnia zdania tak, by powstał tekst, wykorzystując podane spójniki

określa, jakiego typu zdaniami złożonymi są podane sentencje,
z uwzględnieniem sposobu połączenia zdań składowych

omawia rodzaje zdań złożonych współrzędnie

wymienia spójniki, przed którymi stawiamy przecinki, oraz te, przed którymi nie jest to konieczne

odszukuje w tekście zdania złożone współrzędnie, określa ich typ i rysuje wykresy

tworzy wypowiedzenia złożone współrzędnie, nazywa ich typ i rysuje odpowiednie wykresy

uzupełnia zdania spójnikami oraz przecinkami tak, aby powstały zdania złożone współrzędnie odpowiadające wykresom oraz podaje nazwy otrzymanych zdań

 

 

88.

Wynalazki, które zmieniają świat
i ludzi

• wymienia wyrzeczenia, których wymaga od naukowców praca badawcza

• spośród podanych określeń wybiera te, które charakteryzują Grega Morgensterna

 

• opisuje wynalazek, który przydałby się komuś bliskiemu

• określa, co motywowało do pracy poszczególnych bohaterów

• uczestniczy w dyskusji na temat kradzieży intelektualnej

• krótko omawia postać Ericha Segala

• wyjaśnia znaczenie frazeologizmu złote runo
i wyjaśnia cel jego użycia
w tekście

• aktywnie uczestniczy
w dyskusji na temat kradzieży intelektualnej

• ocenia postawę młodego naukowca

• podaje zagrożenia wynikające z postawy Sandy’ego

 

 

89. i 90.

Zdania złożone podrzędnie

• wymienia rodzaje zdań złożonych podrzędnie

• określa, na jakie pytania odpowiadają dopisane wypowiedzenia i nazywa je

• wybiera zdania złożone podrzędnie dopełnieniowe

• uzupełnia brakującymi przecinkami

wypowiedzenia i rysuje ich wykresy

• nazywa typy podanych zdań i rysuje ich wykresy

• przeredagowuje zdania, aby uniknąć konstrukcji
z zaimkiem który

• uzupełnia wypowiedzi postaci zaimkami który lub jaki w odpowiednich formach

• odszukuje w słowniku ortograficznym zasady stawiania przecinka
w podanych połączeniach wyrazowych i układa po jednym zdaniu z każdym
z tych połączeń

• charakteryzuje poszczególne rodzaje zdań złożonych podrzędnie

• omawia zasady interpunkcyjne w zdaniach złożonych podrzędnie

• układa zdania odpowiadające podanym wykresom i określa ich typ

• tworzy właściwe wersje przysłów, określa typy powstałych wypowiedzeń
i rysuje ich wykresy

 

• układa zdania złożone podrzędnie okolicznikowe związane
z zamieszczonymi fotografiami, rysuje ich wykresy i nazywa typ

• przekształca pary zdań pojedynczych w zdania złożone podrzędnie okolicznikowe, zgodnie
z informacjami podanymi
w nawiasach, dopisując odpowiednie spójniki lub zaimki i wstawiając przecinki

 

91.

Czerpać z pracy satysfakcję...

• tłumaczy, czym jest autobiografia

• odszukuje w tekście elementy charakterystyczne dla autobiografii

• wypisuje sukcesy osiągnięte przez narratora

• wymienia zawody, które wykonuje się z powołania

• wyjaśnia, w jaki sposób ksiądz traktował nauczanie

• odpowiada, co Jan Twardowski zawdzięcza swoim uczniom

• bierze udział w konkursie dotyczącym znajomości cytatów i powiedzeń związanych z pracą

• określa, na czym polegała wyjątkowość pracy
z dziećmi

• odpowiada, który moment w pracy była dla narratora szczególnie ważny

wyjaśnia, jaką zasadę wychowania dzieci zaczerpnął Jan Twardowski od Janusza Korczaka

 

• organizuje konkurs dotyczący znajomości cytatów i powiedzeń związanych z pracą

92.

Praca jako przymus

• omawia podejście chłopca do pracy w sklepie

• zapisuje argumenty każdej ze stron w sporze
o kieszonkowe

 

• opowiada o swoich domowych obowiązkach

• przedstawia sytuację ukazaną w tekście
z punktu widzenia bohatera oraz jego rodziców

• wymienia korzyści
i zagrożenia wynikające
z podanej reguły

• przedstawia własne stanowisko we wskazanej sprawie

• pisze notatkę zawierającą przemyślenia na podany temat

• wskazuje, czym różni się ukazana w tekście sytuacja opowiedziana z punktu widzenia Bartka i jego rodziców

• pisze notatkę zawierającą przemyślenia na podany temat, dbając o poprawność językową

• ocenia postępowanie chłopca

• wygłasza własną opinię
o sporze w sprawie kieszonkowego

• na podstawie tekstu wnioskuje na temat rodziny chłopca
i panujących w niej relacji

 

 

93. i 94.

Młodzi na rynku pracy

• na podstawie przeczytanego fragmentu charakteryzuje generację Y

• wymienia nazwy pokoleń omawianych w tekście
i określa daty urodzenia osób do nich należących

• wyjaśnia na podstawie tekstu, kim są prekariusze

• tłumaczy, czym jest tzw. umowa śmieciowa

 

• charakteryzuje profesje, które uważa za pasjonujące

• przytacza wnioski na temat młodych ludzi, znajdujące się w raporcie „Młodzież 2011”

• opowiada o prognozach na przyszłość rynku pracy zawartych w tekście

• bierze udział w dyskusji na temat przyszłości zawodowej swojego pokolenia

• opowiada o prekariuszach

• opisuje zawodowe doświadczenia oraz oczekiwania bohaterek artykułu i określa, która postawa jest mu bliższa

• bierze udział w dyskusji na temat przyszłości zawodowej swojego pokolenia, podając trafne argumenty

• odszukuje w dostępnych źródłach informacje na temat generacji Y

• ocenia praktykę oferowania młodym ludziom tzw. umów śmieciowych

 

• na podstawie różnych źródeł wyjaśnia znaczenie nazw zawodów
i stanowisk, o których jest mowa w artykule

 

95.

Pomiędzy pracą
a rodziną – co wybrać?

• streszcza zdarzenia
z tekstu

• odpowiada, czym zajmowali się zawodowo rodzice Alicji

• zapisuje w zeszycie co najmniej pięć cech Alicji

• pisze notatkę
o twórczości Astrid Lindgren

• omawia związek pomiędzy stylem pracy mamy a jej kłótnią z Alicją

• opracowuje plan dnia uwzględniający czas na pracę zawodową i życie rodzinne

• charakteryzuje ukazane
w tekście relacje panujące między matką a córką

• wypowiada się na temat znaczenia pracy dla mamy Alicji

• opracowuje plan dnia uwzględniający czas na pracę zawodową i życie rodzinne, z dbałością
o poprawność językową

• opowiada, o jakich aspektach negatywnego
i pozytywnego wpływu pracy na życie prywatne jest mowa w tekście

• rozważa, czy praca może być ucieczką od codziennego życia

 

96.

Odkrywamy tajemnice telewizji

• odpowiada, jakie środki komunikacji przyczyniają się do postrzegania świata jako globalnej wioski

• podaje różnice między telewizją publiczną
i komercyjną

• wymienia wydarzenia przełomowe dla rozwoju telewizji

• opowiada o początkach telewizji

• prezentuje na forum klasy swój ulubiony program telewizyjny

• wyjaśnia stwierdzenie, że świat jest globalną wioską

 

• ocenia, która telewizja – publiczna czy komercyjna – ma ciekawszą ofertę programową

 

• prezentuje na forum klasy swój ulubiony program telewizyjny, dbając o poprawność językową

97.

W jaki sposób telewizja wpływa na odbiorców?

• podaje opinię autora artykułu na temat oddziaływania telewizji

• wyjaśnia, jaki jest podstawowy cel stacji telewizyjnych

• znajduje w tekście informacje o dobrych stronach telewizji

• przytacza ze słownika definicję pojęcia demokracja

• dzieli się spostrzeżeniami na temat roli telewizji
w kształtowaniu człowieka

• gromadzi argumenty dotyczące wpływu telewizji na edukację

• analizuje czas poświęcany na oglądanie telewizji

• porównuje definicję demokracji z opiniami rozmówców na ten temat

• tłumaczy, jak rozumie demokrację autor tekstu,
a jak – dyrektor stacji telewizyjnej

 

• przedstawia własne przemyślenia dotyczące zalet telewizji opisanych
w tekście

 

• charakteryzuje wyobrażenie o kulturze prezentowane w tekście

• formułuje kilka interesujących zagadnień, którym można by poświęcić cykl programów telewizyjnych

98. i 99.

Rozpoznajemy wypowiedzenia
z imiesłowowym równoważnikiem zdania

• przekształca imiesłowowe równoważniki zdań
w zdania podrzędne okolicznikowe i nazywa rodzaj każdego
z utworzonych wypowiedzeń

• przeredagowuje zdania podrzędne na imiesłowowe równoważniki zdań

• przyporządkowuje każdej ilustracji po dwa wypowiedzenia pojedyncze

• przepisuje tekst, uzupełniając go brakującymi przecinkami

• rysuje wykres ostatniego zdania artykułu

• dokańcza zdania związane z treścią artykułu, stosując poprawną interpunkcję

• układa cztery wypowiedzenia
z imiesłowowymi równoważnikami zdania, używając podanych wyrazów i związków frazeologicznych oraz wstawiając przecinki

 

• wyjaśnia, o czym należy pamiętać, tworząc wypowiedzenia
z imiesłowowym równoważnikiem zdania

• podaje zasady użycia przecinka w zdaniach
z imiesłowowym równoważnikiem zdania

• przekształca pary zdań
w wypowiedzenia złożone
z imiesłowowym równoważnikiem zdania
w przypadkach, kiedy jest to możliwe

• podkreśla wypowiedzenia
z imiesłowowym równoważnikiem zdania
i przekształca je na zdania złożone podrzędnie lub współrzędnie

• odpowiada, w jakiej odmianie języka i którym stylu stosuje się imiesłowowe równoważniki zdań

• wyjaśnia, kiedy nie można przeredagowywać zdań pojedynczych
w wypowiedzenia złożone
z imiesłowowym równoważnikiem zdania

• przekształca zdania pojedyncze na wypowiedzenia złożone
z imiesłowowym równoważnikiem zdania, tak aby odpowiadały one wykresom

 

 

100.

Za co lubimy telewizję?

• korzystając ze słownika języka polskiego, wyjaśnia znaczenie słowa rytuał

• wymienia elementy teleturniejów, które kojarzą się z rytuałami

• formułuje dwa argumenty na wskazany temat

• podczas dyskusji przedstawia swoją opinię
o roli seriali telewizyjnych

 

• wymienia sfery życia, którym towarzyszą rytuały

• tłumaczy, dlaczego seriale można nazwać filmową mową codzienną

• wyjaśnia, co sprawia, że ludzie czerpią radość
z oglądania seriali czy teleturniejów

• formułuje cztery argumenty na podany temat

• wskazuje w obejrzanym programie rozrywkowym stałe zachowania uznawane za rytuały

• przeprowadza ankietę dotyczącą seriali telewizyjnych
i przedstawia jej wyniki
w formie diagramu

 

101.

Po co klaszczemy?

• wskazuje w tekście wiadomości o narratorze
i jego misji

• wymienia zwyczaje Bongów

• określa, czym charakteryzują się widowiska telewizyjne
w krainie opisanej przez narratora

• opowiada, jak prezenterzy nawiązują kontakt z publicznością

• przedstawia w punktach historię oklasków
w kulturze mieszkańców Ziemi Nieznanej i Wysp Szczęśliwych

• odpowiada na pytania dotyczące reklam

• opisuje charakter tekstu

• określa stosunek narratora do opisywanej cywilizacji

• wyjaśnia związek między kulturą ukazaną w tekście
a rzeczywistością, w której żyjemy

 

• odpowiada, czego metaforą może być świat przedstawiony we fragmencie

• ocenia sposób bycia prezenterów opisany
w tekście

 

• ocenia wybraną przez siebie reklamę według podanych kryteriów

102.

Dziedzictwo pozytywizmupowtórzenie wiadomości

• wymienia wynalazki pozytywizmu

• określa, czego dotyczy teoria ewolucji Darwina

• wyjaśnia, jakie znaczenie miało skonstruowanie wahadła przez Léona Foucaulta

• przedstawia, co współczesna medycyna zawdzięcza odkryciom
z XIX w.

• omawia dziedzictwo epoki

 

• wyjaśnia, w jaki sposób wynalazki pozytywizmu przyczyniły się do rozwoju cywilizacji

 

• wskazuje zabytki eklektyzmu w swoim regionie

103. i 104.

Sprawdź swoją wiedzę
i umiejętności – praca klasowa

• ustala adresata wiersza

• określa zadania wyznaczone adresatom przez podmiot literacki

• charakteryzuje epokę uzupełniając zdania

• wskazuje wartość najbardziej cenioną przez pozytywistów

• wymienia nazwiska dwóch filozofów, którzy mieli największy wpływ na światopogląd epoki

• wyjaśnia, czym różni się opowiadanie od noweli

• redaguje wypracowanie na jeden z podanych tematów

• określa, do jakich haseł pozytywistycznych odnoszą się słowa wiersza

• omawia główne założenia pracy organicznej i pracy
u podstaw

• udowadnia, że utwór Henryka Sienkiewicza to powieść historyczna

• wskazuje w utworze elementy typowe dla epoki oraz te, które nie były dla niej charakterystyczne

 

• redaguje wypracowanie na jeden z podanych tematów, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych oraz stosując bogate słownictwo

105. i 106.

Wprowadzenie do epoki Młodej Polski

• ustala daty graniczne Młodej Polski

• podaje różne nazwy epoki

 

• wymienia nazwiska największych myślicieli modernizmu

• wymienia cechy impresjonizmu, symbolizmu i secesji

• podaje nazwisko polskiego reprezentanta modernistycznych nurtów sztuki

• omawia poglądy największych myślicieli modernizmu

• tłumaczy, w jaki sposób filozofia odnosi się do pesymizmu epoki

• podaje wydarzenia związane z granicami epoki

• wyjaśnia przyczynę istnienia różnych nazw epoki i wyjaśnia je

• charakteryzuje modernistyczne społeczeństwo

• wskazuje elementy impresjonizmu, symbolizmu i secesji
w podanych dziełach malarskich

 

• wymienia nazwiska reprezentantów modernistycznych nurtów sztuki w Polsce i na świecie

107. i 108.

Sprawdź swoją wiedzę
i umiejętności – praca klasowa

• określa rodzaje argumentów w podanych zdaniach

• uzupełnia podane wypowiedzenia brakującymi przecinkami
i podkreśla zdanie
z imiesłowowym równoważnikiem zdania

• uzupełnia tekst tak, aby powstały zdania złożone współrzędnie, nazywa rodzaj każdego
z wypowiedzeń i rysuje jego wykres

• pisze rozprawkę na jeden
z zamieszczonych tematów

• rozwija podane zdania pojedyncze nierozwinięte
w zdania pojedyncze rozwinięte i rysuje wykresy powstałych wypowiedzeń

• dokańcza wypowiedzenia zgodnie z informacjami podanymi w nawiasach, stosując poprawną interpunkcję, i rysuje wykresy powstałych zdań

• układa z każdym
z frazeologizmów wskazany rodzaj wypowiedzenia
i sporządza wykresy zdań

 

• pisze rozprawkę na jeden
z zamieszczonych tematów, przestrzegając norm językowych, kompozycyjnych
i stylistycznych

109.

Niezwykła lekcja polskiego

• opowiada o sytuacji przedstawionej we fragmencie powieści

• wyjaśnia, czego obawiał się nauczyciel podczas recytacji wiersza Adama Mickiewicza

• nazywa uczucia uczniów
i nauczyciela w trakcie wygłaszania „Reduty Ordona”

• opisuje krótko własne wrażenia po lekturze „Reduty Ordona” Adama Mickiewicza

• wymienia tytuły utworów Stefana Żeromskiego

• korzystając ze źródeł wskazanych przez nauczyciela, redaguje notatkę dotyczącą przebiegu rusyfikacji na ziemiach polskich

• przeprowadza wśród rodziców i rówieśników ankietę na temat patriotyzmu

• krótko omawia postać Stefana Żeromskiego

• ocenia zachowanie Zygiera

• wyjaśnia, dlaczego Borowicz przysłuchiwał się recytacji ze wstrętem i złością

 

• odpowiada, z jakiego powodu Stefan Żeromski przytoczył w „Syzyfowych pracach” obszerne fragmenty „Reduty Ordona”

 

• na podstawie samodzielnie odszukanych źródeł redaguje notatkę dotyczącą przebiegu rusyfikacji na ziemiach polskich

• samodzielnie analizuje wyniki ankiety na temat patriotyzmu

110.

Prześnić życie...

• odpowiada, jaka wizja życia, losu, snu i śmierci wyłania się z utworu

• opisuje atmosferę panującą w utworze

• odpowiada, do kogo zwraca się osoba mówiąca w wierszu

• określa, o co prosi podmiot literacki

 

• wymienia zajęcia będące sposobem na oderwanie się od rutyny i odzyskanie radości życia

• tworzy notatkę i mapę myśli na temat hasła sen na podstawie „Słownika symboli” Władysława Kopalińskiego

• charakteryzuje postawę życiową podmiotu literackiego

• wyjaśnia, jak rozumie znaczenie podanych cytatów

• opisuje dzieło Edwarda Okunia

• redaguje pisemną wypowiedź na wskazany temat

• krótko omawia postać Kazimierza Przerwy-Tetmajera

• cytuje bezpośrednie zwroty do adresata i podaje nazwę tego środka stylistycznego

• omawia związki utworu
z dekadentyzmem
i symbolizmem

 

• określa, do jakiego kierunku dziewiętnastowiecznej filozofii nawiązuje zacytowany fragment

• redaguje pisemną wypowiedź na wskazany temat, dbając
o poprawność językową, kompozycyjną
i stylistyczną

• odpowiada, kim jest postać ukazana przez Edwarda Okunia i w jaki sposób dzieło współgra
z utworem Tetmajera

 

111.

Znaleźć ukojenie
w kontemplacji przyrody

opisuje świat przedstawiony w utworze

opowiada o nastroju osoby mówiącej w wierszu

omawia, na jakie zmysły oddziałuje utwór

tłumaczy, czym jest synestezja

opisuje, w jaki sposób poeta ukazał ciszę

 

zapisuje przykłady dźwięków, barw, odczuć oraz sytuacji, które kojarzą mu się z pejzażami tatrzańskimi

wypisuje z utworu wskazane sformułowania

wyjaśnia, jak rozumie dwa ostatnie wersy utworu

opisuje obraz Aleksandra Kotsisa

tworzy w dowolnej technice pracę plastyczną na podstawie wiersza

krótko omawia postać Jana Kasprowicza

opowiada o zależnościach między nastrojem osoby mówiącej w utworze
a przyrodą i porą dnia

 

udowadnia, że wiersz zawiera synestezję

odpowiada, jaki efekt poeta uzyskał dzięki personifikacji

 

opisuje obraz Aleksandra Kotsisa z uwzględnieniem środków malarskich
i określa, które dzieło – literackie czy plastyczne – wywiera na nim większe wrażenie

112. i 113.

Dziennikarskim okiem – jak zredagować wywiad

wymienia główne elementy wywiadu

układa pytania, na które odpowiedziami będą podane stwierdzenia

bierze udział
w gromadzeniu informacji do przeprowadzenia wywiadu ze znaną osobą

odpowiada na pytania dotyczące wybranego wywiadu

układa we właściwej kolejności odpowiedzi udzielone przez Harrisona Forda

odszukuje w prasie lub internecie wywiad ze sławną osobą i określa intencję dziennikarza

charakteryzuje poszczególne elementy wywiadu

gromadzi informacje do przeprowadzenia wywiadu ze znaną osobą i formułuje na ich podstawie pytania oraz możliwe odpowiedzi danej postaci

samodzielnie analizuje wybrany wywiad z prasy lub internetu

przekształca podane zdania z mówionej odmiany języka na odmianę pisaną, usuwając zbędne wtrącenia
i powtórzenia oraz zastępując sformułowania potoczne ich odpowiednikami z języka ogólnego

 

redaguje i tytułuje wywiad z wybranym bohaterem literackim,
z uwzględnieniem cech charakteru, przeżyć tej postaci i treści utworu,
w którym ona występuje

 

114.

Z wizytą w domu Dulskich

• wyjaśnia termin filister

• opowiada o atmosferze panującej w domu Dulskich

• przedstawia, w jaki sposób główna bohaterka odnosi się do członków rodziny

• na podstawie słownika języka polskiego tłumaczy, czym jest dulszczyzna

• wymienia ludzkie wady ukazane w tekście

• tłumaczy, czym jest komizm słowny
i sytuacyjny

• redaguje notatkę dotyczącą wymowy przeczytanego utworu

• pisze rozprawkę na temat współczesnych przejawów dulszczyzny

• krótko omawia postać Gabrieli Zapolskiej

• komentuje scenę, w której Dulski zamiast na spacery chodzi po pokoju

• redaguje notatkę dotyczącą wymowy przeczytanego tekstu, dbając o poprawność językową, ortograficzną
i interpunkcyjną

• wskazuje fragmenty będące przykładami komizmu słownego
i sytuacyjnego i uzasadnia swoje wybory

 

• pisze rozprawkę na temat współczesnych przejawów dulszczyzny, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych oraz stosując bogate słownictwo

115.

Różne rodzaje dyskusji

• odróżnia dialog od monologu

• wymienia rodzaje dyskusji

• określa, które
z przedstawionych sytuacji są typowe dla dialogu, które – dla monologu,
a które – dla dyskusji

• wymienia konsekwencje niewłaściwego zachowania uczestników dialogu

 

• wskazuje przyczyny nieporozumień pomiędzy bohaterami dramatu

• charakteryzuje rozmowę ukazaną we fragmencie dramatu

• przepisuje dialog do zeszytu, stosując odpowiedni układ graficzny

• omawia zachowanie uczestniczek dialogu

• bierze udział w debacie na temat książek elektronicznych, dbając
o przestrzeganie zasad etykiety językowej

• wyszukuje w słowniku języka polskiego czasowniki i przymiotniki, z którymi może łączyć się rzeczownik dyskusja

• charakteryzuje rodzaje dyskusji

 

• zapoznaje się z dialogiem i ocenia zachowanie każdego z uczestników rozmowy

 

• organizuje debatę na temat książek elektronicznych, czuwa nad przestrzeganiem zasad etykiety językowej i ocenia wyniki debaty

 

116.

Współczesne nawiązania do dzieł malarzy modernizmu

• wskazuje podobieństwa między dziełami

• dzieli się wrażeniami
i emocjami po obejrzeniu dzieł

• omawia kolorystykę obrazów

 

• określa, którą z prac można uznać za typową scenę rodzajową

• charakteryzuje kompozycję obu dzieł, korzystając z podanego słownictwa

• wskazuje podobieństwa
i różnice pomiędzy dziełami

• omawia stosunek do tradycji prezentowany przez René Magritte’a

• interpretuje tytuły prac

 

• ustala, czy forma obrazów pozwala odgadnąć, które z nich jest późniejsze

• wyjaśnia, jakie znaczenie ma zastosowanie ciemnego tła dla przedstawionego
w dziełach tematu

• samodzielnie szczegółowo opisuje obraz, uwzględniając jego kompozycję

117.

Echa postawy dekadenckiej
w wierszu współczesnego poety

wyjaśnia, do kogo zwraca się podmiot literacki

wymienia uczucia,
o których jest mowa
w tekście

wskazuje motto utworu

 

charakteryzuje osobę mówiącą w wierszu

podaje przykłady metafor

wskazuje nawiązania do młodopolskiego pesymizmu i postawy dekadenckiej

bierze udział w głośnym czytaniu i omawianiu utworów Andrzeja Bursy

krótko omawia postać Andrzeja Bursy

określa, jaką funkcję pełni motto w wierszu

wyjaśnia znaczenie metafor

omawia nawiązania do młodopolskiego pesymizmu
i postawy dekadenckiej

wyraża własne zdanie
o postawie osoby mówiącej w utworze

 

organizuje głośne czytanie i omawianie utworów Andrzeja Bursy

118.

Zachwycić się na górskim szlaku

• odpowiada, kim jest osoba mówiąca w utworze

• opowiada, o czym, oprócz górskiej przyrody, jest mowa w wierszu

 

• przedstawia wrażenia ze swojej górskiej wycieczki lub opisuje miejsce warte zobaczenia

• określa, do jakich elementów przyrody odnoszą się podane metafory

• bierze udział
w gromadzeniu materiału na wystawę fotografii

• krótko omawia postać Anny Zelenay

• wskazuje występujące
w utworze antonimy i określa ich funkcję

 

• używa podanych metafor do opisu obrazu Leona Wyczółkowskiego

• omawia podobieństwa pomiędzy utworem Anny Zelenay a poznanym młodopolskim wierszem
o górskiej przyrodzie

 

• organizuje wystawę fotografii

119. i 120.

Tajemnice wypowiedzenia wielokrotnie złożonego

• układa z podanych zdań pojedynczych wypowiedzenia złożone, stosując odpowiednie spójniki lub zaimki

• uzupełnia wypowiedzenia brakującymi przecinkami

• przy pomocy nauczyciela wykonuje wykresy zdań wielokrotnie złożonych

• dopasowuje zdania do wykresów i umieszcza na nich pytania

• bierze udział
w klasowym konkursie umiejętności tworzenia zdań wielokrotnie złożonych

 

• wyjaśnia, jaką konstrukcję nazywamy zdaniem wielokrotnie złożonym

• podaje kolejność sporządzania wykresu zdania wielokrotnie złożonego

• szczegółowo omawia zasady interpunkcji zdań wielokrotnie złożonych

• uzupełnia zdania wypowiedzeniami, których rodzaj określono
w nawiasach, i rysuje wykresy otrzymanych zdań

• samodzielnie wykonuje wykresy zdań wielokrotnie złożonych

• układa zdania odpowiadające podanym wykresom, umieszcza na wykresach pytania
i nazywa zdania składowe

• odszukuje w tekście zdania wielokrotnie złożone, rysuje ich wykresy, a następnie określa rodzaj wypowiedzeń składowych

 

• organizuje klasowy konkurs umiejętności tworzenia zdań wielokrotnie złożonych
i bierze w nim udział

 

121.

Jakie przesłanie niesie utwór Agnieszki Osieckiej „Róbmy coś”?

• odpowiada, dlaczego podmiot mówiący zwraca się do adresata
w określonej formie

• odszukuje w utworze elementy komiczne

• określa nastrój wiersza

 

• redaguje notatkę
o Stanisławie Wyspiańskim

• głośno czyta tekst, zwracając uwagę na długość wersów i sposób akcentowania wyrazów

• krótko omawia postać Agnieszki Osieckiej

• wskazuje w tekście nawiązania do nastrojowości Młodej Polski i określa ich funkcję

• omawia efekt wywoływany przez elementy komiczne

• wyjaśnia, w jaki sposób długość wersów i sposób akcentowania wpływa na rytm wiersza i jego nastrój

 

122.

Legenda młodopolskich artystów

odpowiada, dlaczego bohater tekstu został określony jako kochanek muz

opowiada, jak zmieniło się życie poety pod wpływem choroby

 

na podstawie słownika języka polskiego wyjaśnia różne znaczenia słowa parnas

określa, co jest dla narratora pretekstem do opowieści o Kazimierzu Tetmajerze

wyjaśnia, co oznacza podany zwrot

charakteryzuje wizerunek twórcy wyłaniający się
z przeczytanego fragmentu

wyjaśnia, jak rozumie podane zdanie

 

odpowiada, dlaczego wiersze Tetmajera cieszyły się powodzeniem wśród kobiet

omawia na podstawie tekstu, jak powstała legenda młodopolskiego poety

ocenia, czy Wisława Szymborska obala mit poety, czy go podtrzymuje

 

123.

Czy rozmawiamy ze sobą językiem seriali?

• opowiada, w jaki sposób bohaterowie artykułu odnoszą się do telewizji

• wskazuje wypowiedzi aktorów dotyczące zadań artysty

• przedstawia opinie Jana Peszka i jego córki o roli urody, sławy i pieniędzy

• poprawnie posługuje się terminem nonkonformista

• wymienia programy TV będące przykładami sztuki i komercji

• na podstawie tekstu wyjaśnia, czym jest sztuka

• pisze charakterystykę człowieka userialowionego

• bierze udział w debacie na temat roli artysty we współczesnym świecie

• nazywa wartości, które cenią rozmówcy

• uzasadnia, że Jana Peszka
i jego córkę można nazwać nonkonformistami

• wyjaśnia podane sformułowania

 

• wyraża własną opinię na temat zadań artysty

 

• pisze charakterystykę człowieka userialowionego, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych oraz stosując bogate słownictwo

• organizuje debatę na temat roli artysty we współczesnym świecie

124.

Jak unikać błędów składniowych?

• wyjaśnia, czym jest błąd składniowy

• zapoznaje się
z objaśnieniami wyrazów zaznaczonych
w sprawozdaniu
z wycieczki klasowej

• uzupełnia zdania poprawnymi formami rzeczowników

• pisze sprawozdanie
z ciekawego zdarzenia
i przy pomocy nauczyciela sprawdza poprawność składniową tekstu

 

• wyjaśnia, jak uniknąć popełnienia błędów składniowych

• na podstawie słownika poprawnej polszczyzny wyjaśnia, na czym mogą polegać błędy w użyciu zaznaczonych wyrazów

• przekształca wybrane zdania w wypowiedzenia złożone z imiesłowowym równoważnikiem zdania

• pisze sprawozdanie
z ciekawego zdarzenia
i samodzielnie sprawdza poprawność składniową tekstu

 

 

125.

Jaką rolę w naszym życiu odgrywają wideoklipy?

• podaje różnice między teledyskiem a innymi audycjami telewizyjnymi

• wyjaśnia, jak rozumie podany cytat

• na podstawie różnych źródeł wyjaśnia znaczenie słów kryptoreklama, product placement

• sporządza listę pięciu najchętniej oglądanych teledysków

• wynotowuje z tekstu po jednym przykładzie zdania zawierającego fakt
i przekazującego opinię

• redaguje rozprawkę na podany temat

• odpowiada, co promują teledyski

• tłumaczy, dlaczego kontrkultura nie odcina się do przemysłu kulturowego

• wyjaśnia, czy teledyski są kryptoreklamą i ocenia to zjawisko

• wynotowuje z tekstu po dwa przykłady zdań zawierających fakty
i przekazujących opinie

• rozważa, czy teledyski należą do obszaru komercyjnej awangardy

• redaguje rozprawkę na określony temat, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych oraz stosując bogate słownictwo

• wylicza wpływy
i inspiracje, jakie można odnaleźć w wideoklipach

 

126.

Przeżyć na ulicy teatr

• opisuje scenerię, w jakiej został odegrany spektakl,
o którym mowa w tekście

• wymienia informacje na temat sztuki, które wydały mu się zaskakujące

• podaje przykłady emocji, które dziewczyna przeżywała w związku
z grą aktorów

 

• opowiada o odczuciach związanych z oglądaniem spektakli teatralnych lub filmów

• wyjaśnia, jak rozumie podane stwierdzenie dziewczyny

• wskazuje w tekście fragmenty, w których spektakl Szekspira został porównany do filmu
i określa, o czym to świadczy

• na podstawie dostępnych źródeł tłumaczy, czym jest teatr uliczny

• bierze udział w dyskusji na temat uwspółcześniania dawnych sztuk teatralnych

• wskazuje, które elementy mogły zadecydować o tym, że widzowie zachwycili się przedstawieniem

• odpowiada, jakich właściwości wydarzenia teatralnego dotyczą podane słowa

• rozważa, czy teatr uliczny jest sztuką, czy rozrywką dla mas

• bierze udział w dyskusji na temat uwspółcześniania dawnych sztuk teatralnych, przedstawiając odpowiednie argumenty, uzasadniając własne zdanie i oceniając zjawisko

• na podstawie dostępnych źródeł pisze krótką notatkę na temat dramatu „Wieczór Trzech Króli” Williama Szekspira

 

• wypowiada się na temat elementów charakteryzacji, scenografii czy gry aktorskiej, które wpłynęłyby na atrakcyjność dawnych sztuk dla współczesnego odbiorcy

 

127.

Co jest religią współczesnego świata?

• odszukuje w opisie dzielnicy handlowej słownictwo religijne

• odpowiada, w jaki sposób autor ukazał wizerunki katedry
i centrum handlowego

• przytacza cytaty dotyczące motywacji współczesnych ludzi do pracy

• omawia, jak zostali ukazani w utworze ludzie protestujący przed katedrą

• interpretuje ostatnie zdanie przeczytanego fragmentu

• korzystając ze słowników podaje znaczenie wymienionych wyrazów

• wskazuje w tekście związek wyrazowy, który oddaje nastrój panujący
w świątyni

• znajduje w tekście opis katedry i odpowiada, czym się różni od tradycyjnego przedstawienia budowli

• bierze udział w dyskusji o dążeniach i potrzebach współczesnego człowieka

• tworzy kolaż dotyczący omawianego zagadnienia

• nazywa wrażenia wywoływane przez oglądanie bryły kościoła oraz jego wnętrza

• określa, co stało się religią współczesnego świata

• wyjaśnia, czemu służy zabieg zestawienia katedry
i centrum handlowego

• bierze udział w dyskusji
o dążeniach i potrzebach współczesnego człowieka ujawniających się
w wyglądzie architektury
i porównuje je z sytuacją
w czasach średniowiecza

 

• ocenia, czy tezy
i spostrzeżenia autora z lat 80. XX w. są dalej aktualne

• przedstawia swoją opinię na temat wyznawania religii świata konsumpcji

• odpowiada czy obrządek zakupów jest charakterystyczny wyłącznie dla nowoczesnej kultury zachodnioeuropejskiej
i tłumaczy powody jego popularności

• tworzy kolaż dotyczący omawianego zagadnienia
z dbałością o estetykę

• wyodrębnia
w przeczytanym fragmencie obrazy, które mogłyby zostać utrwalone w kolejnych ujęciach kamery

 

128.

Z historii internetu

• redaguje własną definicję internetu

• formułuje dwa argumenty na temat: Internet – globalny śmietnik

• podaje wydarzenie będące symbolicznym początkiem internetu
w Polsce

• krótko przedstawia historię internetu

• formułuje cztery argumenty na temat: Internet – globalny śmietnik
i uzasadnia swoją opinię

• przedstawia historię internetu i określa, które punkty kalendarium są najważniejsze

 

• proponuje inne, nieznane obecnie zastosowania sieci

 

129.

Czy warto wierzyć
w anioły?

• podaje wiadomości dotyczące wymienionych elementów świata przedstawionego

• dzieli bohaterów przeczytanego fragmentu powieści na dwie grupy według wskazanego kryterium

• odpowiada na pytania dotyczące tekstu

• określa, jak inne postacie oceniają postępowanie Jana

• zbiera w klasie informacje na temat źródeł zdobywania wiedzy

• ustala, który z bohaterów zmienił poglądy i dlaczego tak się stało

• wymienia cechy powieści obyczajowej

• udowadnia, że tekst zawiera elementy powieści obyczajowej

• ustala, dla jakiej epoki literackiej charakterystyczny jest racjonalizm

 

• ocenia postępowanie ojca Ewy

• na podstawie utworu formułuje argumenty potwierdzające, że internet pozwala poznawać świat,
a także wpływa na poglądy ludzi

 

• przygotowuje projekt strony internetowej

130.

Korzystaj z internetu świadomie
i krytycznie

• wymienia pięć zagrożeń dla internautów

• podaje przykłady z życia dotyczące przemyśleń pod hasłem obojętność

• określa, jak internet wpływa na relacje młodego człowieka
z rodzicami i rodzeństwem

 

• odpowiada, ile czasu poświęca na korzystanie
z internetu i w jakich celach to robi

• przedstawia stanowisko autora na temat oddziaływania internetu na człowieka

• ocenia, czy można
u niego dostrzec oznaki negatywnego wpływu internetu

• układa listę najbardziej pożytecznych odkryć

• pisze opowiadanie na wskazany temat

• wyjaśnia, w jaki sposób wielogodzinne korzystanie
z komputera oddziałuje na intelekt, uczucia i wolę człowieka

• odpowiada, z którymi punktami zgadza się, a które – budzą jego sprzeciw
i uzasadnia własne zdanie

• podaje sposoby rozwiązania problemu negatywnego wpływu internetu

 

• ocenia, czy formułowanie poglądów w formie alfabetu ma szanse zainteresować młodych odbiorców

• rozważa, czy tego typu publikacje pomagają zwiększyć świadomość użytkowników internetu

• pisze opowiadanie na wskazany temat, dbając
o poprawność językową, kompozycyjną
i stylistyczną

• układa listę odkryć najbardziej utrudniających życie i uzasadnia swój wybór

 

131.

Demokracja w internecie a netykieta

• określa temat wywiadu

• podaje dwie przyczyny zjawiska, o którym jest mowa w tekście

• podaje z tekstu przykłady ilustrujące, na czym polega dzisiejszy indywidualizm

• wylicza skutki anonimowości użytkowników internetu

 

• opowiada o swoich doświadczeniach z udziału w dyskusjach internetowych

• wyjaśnia, w jaki sposób – zdaniem profesora –
w internecie ujawnia się zanik autorytetów

• bierze udział w dyskusji na temat korzyści
i zagrożeń wynikających
z demokratyczności internetu

• rozważa, dlaczego
w kontaktach internetowych ludzie zapominają
o zasadach dobrego wychowania

• zapisuje swoje spostrzeżenia na temat różnic pomiędzy komunikacją w świecie realnym a kontaktowaniem się w internecie

• uzasadnia, czy zgadza się
z opinią prof. Andrzeja Szpocińskiego na temat dzisiejszego indywidualizmu

 

• odnosi się do przytoczonych słów psychologa Daniela Golemana i podaje inne przyczyny zjawiska

• przedstawia własne zdanie w kwestii przestrzegania zasadach dobrego wychowania
w internecie

• wyjaśnia na podstawie tekstu, czym jest trzeci układ kultury i ocenia zachwianie tego układu, obserwowane przez profesora

 

132.

Rozróżniamy mowę zależną i niezależną

• uzupełnia wypowiedzenia odpowiednimi czasownikami we właściwej formie

• uzupełnia zdania
w mowie niezależnej
i zależnej brakującymi znakami interpunkcyjnymi

• formułuje cztery wypowiedzenia w mowie niezależnej według podanych wskazówek

• pisze krótką relację
z opisanego zdarzenia, przedstawiając wybrane wypowiedzi postaci
w mowie zależnej

• redaguje dialog między postaciami ukazanymi na fotografii

• układa tekst ukazujący treść komiksu, przytaczając wybrane wypowiedzi postaci

w mowie zależnej

• odszukuje w słowniku cztery frazeologizmy
z czasownikiem mówić
i z każdym ze zwrotów układa jedno zdanie w mowie niezależnej

• wyjaśnia, czym różni się mowa niezależna od zależnej

• omawia, w jaki sposób poprawnie przekształcić mowę niezależną w zależną
i odwrotnie

• określa, w jakich tekstach używa się najczęściej mowy zależnej, a w jakich – niezależnej

• przekształca opis rozmowy na dialog

• zapisuje rozmowę postaci ukazanych na fotografii
w mowie niezależnej,
a następnie w zależnej, stosując wybrane czasowniki spośród podanych

 

• przekształca poszczególne zdania
z dialogu na mowę zależną, zastępując frazeologizmy ich objaśnieniami

• w tekście dotyczącym komiksu zamienia wyrazy i zwroty potoczne na odpowiednie sformułowania z języka ogólnego

 

133. i 134.

Sprawdź swoją wiedzę
i umiejętności – test

• dopisuje zdania do podanych wypowiedzi, tak aby powstały dwa dialogi

• wpisuje nazwy rodzajów dyskusji

• wybiera poprawne formy wyrazów

• przekształca dialog
w mowę zależą

 

• redaguje dialog dotyczący unikania
w życiu zbytniego pośpiechu

• formułuje pytania
i odpowiedzi do wywiadu

• poprawnie wpisuje nazwy wszystkich rodzajów dyskusji

• dokańcza poszczególne zdania tak, aby powstały wypowiedzenia wielokrotnie złożone odpowiadające wykresom i treści tekstu

• samodzielnie przekształca dialog na mowę zależą

 

• redaguje dialog dotyczący unikania
w życiu zbytniego pośpiechu, dbając
o poprawność językową, kompozycyjną
i stylistyczną

• formułuje pytania
i odpowiedzi do wywiadu, z uwzględnieniem różnych aspektów życia danej postaci

 

135.

Na tropie Młodej Polski – powtórzenie wiadomości

• wymienia wynalazki epoki modernizmu

• krótko omawia historię łazienek wiślanych

• wyjaśnia, kiedy i gdzie narodziła się tradycja malowania chat

• redaguje notatkę na temat odkryć małżonków Curie

• wyjaśnia przyczyny konieczności korzystania
z publicznych miejsc kąpieli

 

• wyszukuje miejsca
w swoim regionie, gdzie są zgromadzone dzieła młodopolskich artystów lub pamiątki po nich

136. i 137.

Sprawdź swoją wiedzę
i umiejętności – praca klasowa

• ustala daty graniczne epoki

• określa pochodzenie pojęcia dulszczyzna

• odpowiada, kim był Jacek Malczewski

• wyjaśnia pojęcie synestezja

• określa, cel podmiotu mówiącego

• wskazuje odpowiedni środek stylistyczny

• opisuje wybrany obraz z epoki Młodej Polski

• uzasadnia, że zamieszczony wiersz wyraża nastroje dekadenckie

• określa, co nie jest cechą secesji

 

• wyjaśnia, który fragment ukazuje przyrodę w sposób charakterystyczny dla impresjonistów

 

• opisuje wybrany obraz
z epoki Młodej Polski, przestrzegając norm kompozycyjnych
i językowych oraz stosując bogate słownictwo

 

Autor: Justyna Zabrodzka