Wymagania edukacyjne z historii dla klasy II gimnazjum do programu nauczania „Śladami przeszłości”- M. Olek- 2016/17

 

Temat lekcji

 

Środki dydaktyczne

 

Zagadnienia,

materiał nauczania

Odniesienia do podstawy programowej

 

Wymagania podstawowe

Uczeń:

 

Wymagania ponadpodstawowe

Uczeń:

 

Liczba godzin

1.Lekcja organizacyjna

 

 

 

 

 

1

ROZDZIAŁ I: POLSKA I ŚWIAT W XII–XIV WIEKU

2. Wyprawy krzyżowe

• podręcznik, s. 8–14
(w tym: tekst źródłowy, s. 9)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• przyczyny, przebieg
 i skutki wypraw krzyżowych

• powstanie zakonów rycerskich

• krucjaty na terenie Europy

• udział książąt

piastowskich w krucjatach

materiał wykraczający poza podstawę programową

• podaje lata wydarzeń: 1095 r. – synod

w Clermont, 1096 r. – pierwsza krucjata,

1291 r. – upadek twierdzy Akka

• poprawnie posługuje się terminami: krucjata, krzyżowcy, Lewant, zakony rycerskie

• prawidłowo sytuuje na osi czasu okres wypraw krzyżowych

• przedstawia w porządku chronologicznym najważniejsze wydarzenia związane

z wyprawami krzyżowymi

• wymienia zakony rycerskie założone podczas krucjat: joannitów, templariuszy i Krzyżaków

• lokalizuje na mapie Palestynę

• wskazuje co najmniej jedną przyczynę

oraz jeden skutek wypraw krzyżowych

• omawia przyczyny wypraw krzyżowych

• podaje lata wydarzeń: 1099 r. – zdobycie przez krzyżowców Jerozolimy, 1202–1204

– czwarta krucjata, zdobycie Bizancjum przez krzyżowców

• przedstawia zasady funkcjonowania zakonów rycerskich

• wskazuje na mapie Królestwo Jerozolimskie

• porównuje uzbrojenie i sposób walki rycerzy europejskich z wyposażeniem oraz taktyką walki saracenów

• omawia pozytywne i negatywne skutki wypraw krzyżowych

1

3. Polska dzielnicowa

• podręcznik, s.15–19

(w tym: tekst źródłowy, s. 16)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• postanowienia statutu Bolesława Krzywoustego
i podział Polski

na dzielnice

• odstąpienie od zasady senioratu

• rozdrobnienie dzielnicowe
i rywalizacja między książętami piastowskimi

• skutki rozbicia dzielnicowego

• przemiany gospodarcze na ziemiach polskich

w XIII w.

• zmiany terytorialne
w okresie rozbicia dzielnicowego

14.1

• poprawnie posługuje się terminami: statut, senior, princeps

• wskazuje na mapie dzielnice Polski: Małopolskę, Wielkopolskę, Mazowsze, Śląsk, Pomorze Gdańskie, Pomorze Zachodnie

• podaje wydarzenie, które rozpoczęło rozbicie dzielnicowe (testament Bolesława Krzywoustego 1138 r.)

• omawia przyczyny i skutki konfliktów wewnętrznych trwających podczas rozbicia dzielnicowego

• wymienia synów Bolesława Krzywoustego oraz przyznane im ziemie

• przedstawia najważniejsze przemiany gospodarcze w Polsce w XIII w.

• podaje lata wydarzeń: 1180 r. – zjazd w Łęczycy,

1227 r. – zjazd w Gąsawie

• omawia przyczyny i skutki odstąpienia od zasady senioratu

• wskazuje tereny utracone przez książąt piastowskich w czasie rozbicia dzielnicowego, m.in. Pomorze Szczecińskie, ziemię lubuską, drohiczyńską
 i chełmińską

• wymienia grupy społeczne, które dążyły

do przywrócenia jedności państwa polskiego

• omawia przemiany gospodarcze na ziemiach polskich – rozwój osadnictwa i rzemiosła, wydobycie złota, srebra oraz ołowiu, wybudowanie kopalni soli w Bochni i Wieliczce

1

 

4. Mongołowie

• podręcznik,
s. 20–25

(w tym: tekst źródłowy, s. 24)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• podboje Czyngis-chana

• budowa imperium mongolskiego

• podbój Rusi

• najazd Tatarów na Polskę

• rozpad imperium mongolskiego

14.1

• podaje rok bitwy pod Legnicą – 1241 r.

• przedstawia dokonania postaci: Czyngis-chana, Henryka Pobożnego

• poprawnie posługuje się terminami: jarłyk, haracz, chan

• wskazuje na mapie zasięg terytorialny państwa

Mongołów

• wymienia tereny w Europie, które atakowali Tatarzy

• podaje co najmniej jeden skutek najazdu tatarskiego na Polskę

• podaje rok bitwy nad rzeką Kałką – 1223 r.
i przedstawia skutki tego starcia

• opisuje zasady organizacji państwa mongolskiego

• wymienia skutki najazdów tatarskich na państwa europejskie

• szczegółowo omawia znaczenie oraz skutki bitwy pod Legnicą

• określa przyczyny sukcesów militarnych

Mongołów

• charakteryzuje stosunek Europejczyków do Mongołów

• wyjaśnia pochodzenie określenia Tatarzy

1

5. Sprowadzenie

Krzyżaków do Polski

• podręcznik,
s. 26–31

(w tym: tekst źródłowy, s. 30)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• północno-wschodni sąsiedzi Polski w XIII w.: Prusowie i Jaćwingowie

• sprowadzenie Krzyżaków
do Polski

• założenie i rozwój państwa zakonnego

• podbój i chrystianizacja

Prus

• budowa Malborka

14.3.

• podaje rok sprowadzenia Krzyżaków do Polski

– 1226 r.

• wskazuje na mapie tereny państwa krzyżackiego

• omawia rozwój terytorialny państwa zakonnego

• wymienia plemiona podbite przez Krzyżaków: Prusów i Jaćwingów

• podaje korzyści i zagrożenia wynikające z osiedlenia się Krzyżaków w Prusach

• wskazuje na mapie Malbork

• przedstawia genezę powstania zakonu krzyżackiego

• wyjaśnia przyczyny sprowadzenia Krzyżaków
do Polski

• omawia etapy budowy państwa zakonnego

• charakteryzuje zamek w Malborku jako przykład

średniowiecznej fortyfikacji

• wskazuje, jaki wpływ mieli rycerze zakonni

na rozwój gospodarczy podbitych ziem polskich

• wymienia przyczyny sukcesów militarnych i gospodarczych państwa

krzyżackiego

• omawia okoliczności zajęcia przez Krzyżaków

Pomorza Gdańskiego

• wyjaśnia znaczenie pojęcia komturia

1

 

6. Zjednoczenie państwa polskiego

• podręcznik,
s. 32–36

(w tym: tekst źródłowy, s. 35)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• skutki rozbicia dzielnicowego

• tendencje integracyjne wśród książąt piastowskich

• próby zjednoczenia ziem polskich podejmowane przez książąt śląskich, Przemysła II oraz Wacława II

• przejęcie władzy przez

Władysława Łokietka
i jego koronacja

• zjednoczenie ziem polskich przez Władysława Łokietka

• zajęcie Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków

• początek konfliktu

z Krzyżakami – zmagania militarne i prawne

14.4

• podaje lata wydarzeń: koronacja Przemysła II
 – 1295 r., Wacława II – 1300 r., Władysława

Łokietka – 1320 r.

• poprawnie posługuje się terminami: starosta, grosz praski

• przedstawia przyczyny podejmowania prób zjednoczenia ziem polskich

• wymienia książąt piastowskich dążących

do połączenia ziem polskich: Henryka Probusa, Przemysła II, Władysława Łokietka

• omawia znaczenie koronacji Władysława Łokietka w Krakowie dla integracji państwa polskiego

• wskazuje na mapie zasięg terytorialny państwa

Władysława Łokietka

• opisuje próby odzyskania przez Władysława

Łokietka Pomorza Gdańskiego

• wskazuje etapy jednoczenia ziem polskich
na przełomie XIII i XIV w.

• omawia zmiany gospodarcze i administracyjne wprowadzone za panowania Wacława II

• prezentuje dokonania Władysława Łokietka
w procesie jednoczenia ziem polskich

• wymienia tereny wchodzące w skład państwa polskiego za panowania Przemysła II, Wacława II
i Władysława Łokietka

• opisuje przyczyny i przebieg buntu możnowładców pod wodzą wójta Alberta

• omawia konflikty państwa polskiego z Krzyżakami
i Czechami

• przedstawia okoliczności i przebieg bitwy pod Płowcami w 1333 r.

• określa rolę Polski na arenie międzynarodowej

• wyjaśnia znaczenie sojuszy zawartych przez Polskę z Danią i Węgrami

1


 

8/9. POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU I

2

ROZDZIAŁ II: SPOŁECZEŃSTWO ŚREDNIOWIECZA

10. System feudalny

• podręcznik,
s. 48–52

(w tym: tekst źródłowy, s. 51)

• zeszyt ćwiczeń

• społeczeństwo feudalne

• podział społeczeństwa na stany

• kultura rycerska i dworska

• narodziny monarchii stanowej w Polsce

11.1

11.2

12.2

• poprawnie posługuje się terminami: wasal, senior, suzeren, lenno, system feudalny, stan, społeczeństwo stanowe, monarchia patrymonialna, hołd lenny

• wyjaśnia zasady funkcjonowania systemu feudalnego

• określa powiązania tworzące drabinę feudalną społeczeństwa średniowiecznego

• wymienia stany: rycerstwo, duchowieństwo, mieszczaństwo i chłopów

• omawia pozycję prawną i majątkową stanu rycerskiego

• podaje cechy charakterystyczne kultury rycerskiej

• przedstawia przebieg hołdu lennego oraz pasowania na rycerza

• wyjaśnia mechanizmy powstania i funkcjonowania systemu feudalnego

• tłumaczy, na czym polegała zasada „Wasal mojego wasala nie jest moim wasalem”

• przedstawia pozycję społeczną duchowieństwa, rycerstwa, chłopów i mieszczan

• na przykładzie państwa polskiego zjednoczonego przez Władysława Łokietka przedstawia cechy monarchii stanowej

• omawia różnice pomiędzy monarchią patrymonialną a monarchią stanową

1

 

7. Państwo Kazimierza Wielkiego

• podręcznik,
s. 37–41

(w tym: tekst źródłowy, s. 41)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• odbudowa Królestwa Polskiego za czasów Kazimierza Wielkiego

• reformy gospodarcze (prawna, skarbowa, monetarna) przeprowadzone przez Kazimierza Wielkiego

• założenie Akademii

Krakowskiej

• dyplomatyczne rozwiązanie konfliktów z Krzyżakami

i Czechami

• ekspansja terytorialna Polski na tereny Rusi Halickiej

• śmierć Kazimierza Wielkiego – koniec dynastii Piastów

14.5

14.6

• podaje lata wydarzeń: 1335 r. – zjazd
w Wyszehradzie, 1343 r. – pokój w Kaliszu
z Krzyżakami, 1364 r. – ufundowanie Akademii Krakowskiej,

1370 r. – śmierć Kazimierza Wielkiego

• poprawnie posługuje się terminami: przywilej składu, prawo przymusu drogowego, poradlne

• charakteryzuje politykę zagraniczną Kazimierza

Wielkiego

• określa przyczyny i skutki ekspansji na tereny

Rusi Halickiej

• wymienia reformy gospodarcze wprowadzone przez Kazimierza Wielkiego

• omawia wkład Kazimierza Wielkiego

w umocnienie państwa polskiego pod względem politycznym i gospodarczym

• wskazuje na mapie państwo Kazimierza

Wielkiego

• podaje lata wydarzeń: 1366 r. – podbój Rusi

Halickiej, 1348 r. – pokój w Namysłowie

• wskazuje cele polityki Kazimierza Wielkiego związane z umacnianiem pozycji państwa polskiego

• opisuje działania dyplomatyczne Kazimierza Wielkiego mające na celu zakończenie sporów
z Czechami i Krzyżakami

• charakteryzuje znaczenie podboju Rusi Halickiej dla rozwoju gospodarczego państwa polskiego

• omawia reformy wprowadzone przez Kazimierza Wielkiego i ich znaczenie dla unifikacji i rozwoju gospodarczego ziem polskich

• prezentuje politykę Kazimierza Wielkiego wobec Żydów

• podaje przykłady miejscowości, w których wybudowano Orle Gniazda

• przedstawia rozwój terytorialny państwa

Kazimierza Wielkiego

1


 

11. Kościół

w średniowieczu

• podręcznik,
s. 68–73

(w tym: tekst źródłowy, s. 71)

• zeszyt ćwiczeń

• zróżnicowanie stanu duchownego

• zakony benedyktynów

i cystersów oraz ich rola
w społeczeństwie średniowiecznym

• wpływ Kościoła

na średniowieczną kulturę

• założenie zakonów

żebraczych

• ruchy heretyckie funkcjonujące

w średniowieczu

• kryzys papiestwa i niewola awiniońska

• sobór w Konstancji

11.2

12.1

• podaje lata soboru w Konstancji: 1414–1418

• przedstawia dokonania postaci: Benedykta

z Nursji, św. Franciszka z Asyżu, św. Dominika

Guzmana

• poprawnie posługuje się terminami: duchowieństwo, benedyktyni, cystersi, ruchy heretyckie, inkwizycja, zakony żebracze

• wyjaśnia wyrażenie „benedyktyńska praca”

• wymienia średniowieczne ruchy heretyckie:

waldensów i albigensów

• wskazuje na mapie najpopularniejsze

w średniowieczu miejsca pielgrzymek – Rzym
 i Santiago de Compostela

• charakteryzuje sytuację materialną duchowieństwa w średniowieczu i wskazuje źródła majątku Kościoła

• wyjaśnia wpływ zakonów na gospodarkę

i kulturę w społeczeństwie średniowiecznym

• określa przyczyny i skutki utworzenia zakonów

żebraczych

• charakteryzuje poglądy wyznawane przez albigensów i waldensów

• uzasadnia, dlaczego działalność ruchów heretyckich wywołała sprzeciw Kościoła

• porównuje zakony żebracze z zakonami rycerskimi

• wymienia najstarsze ośrodki zakonne na ziemiach polskich

• wskazuje na mapie tereny europejskie,

na których organizowano w średniowieczu krucjaty

1

 

12. Życie średniowiecznej wsi

• podręcznik,
s. 53–57

(w tym: tekst źródłowy, s. 57)

• zeszyt ćwiczeń

• wieś we wczesnym

średniowieczu

• zmiany w rolnictwie w XIII

i XIV w.

• kolonizacja na prawie niemieckim

• lokacja osad wiejskich

• życie codzienne mieszkańców średniowiecznej wsi

• układ przestrzenny wsi w średniowieczu

• pochodzenie nazw miejscowości

11.1

11.2

• poprawnie posługuje się terminami: lokacja, sołtys, ława, wolnizna, dwupolówka, trójpolówka, metoda wypaleniskowa

• podaje przyczyny rozwoju kolonizacji wiejskiej

• wymienia wynalazki i ulepszenia w rolnictwie wprowadzone w XII–XIV w.

• omawia etapy zakładania wsi na prawie niemieckim

• charakteryzuje zajęcia i życie codzienne chłopów w średniowieczu

• wymienia obowiązki i uprawnienia sołtysa

• wyjaśnia, dlaczego trójpolówka była skuteczniejszą metodą uprawy ziemi niż dwupolówka

i gospodarka wypaleniskowa

• przedstawia znaczenie kolonizacji wiejskiej

dla rozwoju gospodarczego Polski w XIII–XIV w.

• tłumaczy pochodzenie nazw miejscowości, takich jak Środa, Piątek, Wola, Piekary, Kowale

1

13. Średniowieczne miasto i jego mieszkańcy

• podręcznik,
s. 60–65

(w tym: tekst źródłowy, s. 61)

• zeszyt ćwiczeń

• rozwój miast
w średniowiecznej Europie

• układ przestrzenny miasta
w średniowieczu

• struktura organizacji rzemieślniczej – cechu

• życie codzienne
w średniowiecznym mieście

11.2

11.3

12.1

12.2

• poprawnie posługuje się terminami: patrycjat, pospólstwo, plebs, rada miejska, burmistrz, ława, cech, czeladnik

• wymienia warstwy społeczne w miastach

średniowiecznych

• tłumaczy, na czym polegała lokacja miasta na prawie magdeburskim

• wyjaśnia, jakie funkcje pełniły w średniowiecznym mieście: ratusz, pręgierz, rynek, targowisko, mury

• podaje elementy obronne średniowiecznego miasta

• przedstawia warunki życia codziennego
w średniowiecznym mieście

• porównuje życie codzienne mieszczan o różnym statusie społecznym

• omawia kompetencje wójta, rady miejskiej
i burmistrza

• wyjaśnia, co oznaczało powiedzenie: „Powietrze miejskie czyni wolnym”

1

 

14. Kościół

w średniowieczu

• podręcznik,
s. 68–73

(w tym: tekst źródłowy, s. 71)

• zeszyt ćwiczeń

• zróżnicowanie stanu duchownego

• zakony benedyktynów

i cystersów oraz ich rola
w społeczeństwie średniowiecznym

• wpływ Kościoła

na średniowieczną kulturę

• założenie zakonów

żebraczych

• ruchy heretyckie funkcjonujące

w średniowieczu

• kryzys papiestwa i niewola awiniońska

• sobór w Konstancji

11.2

12.1

• podaje lata soboru w Konstancji: 1414–1418

• przedstawia dokonania postaci: Benedykta

z Nursji, św. Franciszka z Asyżu, św. Dominika

Guzmana

• poprawnie posługuje się terminami: duchowieństwo, benedyktyni, cystersi, ruchy heretyckie, inkwizycja, zakony żebracze

• wyjaśnia wyrażenie „benedyktyńska praca”

• wymienia średniowieczne ruchy heretyckie:

waldensów i albigensów

• wskazuje na mapie najpopularniejsze

w średniowieczu miejsca pielgrzymek – Rzym
 i Santiago de Compostela

• charakteryzuje sytuację materialną duchowieństwa w średniowieczu i wskazuje źródła majątku Kościoła

• wyjaśnia wpływ zakonów na gospodarkę

i kulturę w społeczeństwie średniowiecznym

• określa przyczyny i skutki utworzenia zakonów

żebraczych

• charakteryzuje poglądy wyznawane przez albigensów i waldensów

• uzasadnia, dlaczego działalność ruchów heretyckich wywołała sprzeciw Kościoła

• porównuje zakony żebracze z zakonami rycerskimi

• wymienia najstarsze ośrodki zakonne na ziemiach polskich

• wskazuje na mapie tereny europejskie,

na których organizowano w średniowieczu krucjaty

1


 

15. Kultura i nauka wieków średnich

• podręcznik,
s. 74–77

(w tym: tekst źródłowy,
 s. 77)

• zeszyt ćwiczeń

• uniwersalny charakter kultury średniowiecznej

• średniowieczne wzorce osobowe: asceta, rycerz, władca

• rola łaciny jako międzynarodowego języka dyplomacji, nauki i kultury

• edukacja i uniwersytety
w średniowieczu

11.2

12.1

• poprawnie posługuje się terminami: uniwersytet, scholastyka, sztuki wyzwolone

• przedstawia dokonania św. Tomasza z Akwinu

• wyjaśnia, dlaczego kultura średniowiecza określana jest mianem uniwersalnej

• omawia znaczenie łaciny w średniowiecznej

Europie

• wymienia średniowieczne wzorce osobowe:

ascety, rycerza, władcy

• charakteryzuje średniowieczne wzorce osobowe

• przedstawia postacie, które w kulturze europejskiej uznaje się za wzorce: Szymona Słupnika, Rolanda, Karola Wielkiego

• omawia cechy charakterystyczne kultury rycerskiej, dworskiej i ludowej

• określa rolę kobiet w średniowieczu na przykładzie Eleonory Akwitańskiej i Jadwigi Śląskiej

• wymienia pierwsze europejskie uniwersytety
i omawia ich rolę dla rozwoju nauki

w średniowieczu

• ocenia znaczenie działalności ojców Kościoła
i św. Tomasza z Akwinu

1

 

16. W cieniu kościołów
i zamków

• podręcznik,
s. 78–83

• zeszyt ćwiczeń

• architektura

średniowiecznej Europy

• cechy charakterystyczne architektury, malarstwa

i rzeźby w stylu romańskim oraz gotyckim

• sztuka polskiego

średniowiecza

• średniowieczna rzeźba
 i zdobnictwo

12.1

12.3

• poprawnie posługuje się terminami: portal, prezbiterium, przypora, inicjał, miniatura, Biblia pauperum

• wymienia cechy charakterystyczne dla stylu romańskiego i gotyckiego

• wymienia przykładowe zabytki romańskie
i gotyckie na ziemiach polskich

• wyjaśnia, w jaki sposób kopiowano i ozdabiano księgi w średniowieczu

 

                                                         

• porównuje styl romański ze stylem gotyckim

• wyjaśnia genezę architektury romańskiej

• omawia znaczenie Biblii pauperum
dla upowszechniania zasad religii chrześcijańskiej

• wskazuje na mapie państwa, w których znajduje się najwięcej zabytków romańskich i gotyckich

• podaje przykłady średniowiecznych budowli

świeckich

• tłumaczy, dlaczego polskie budownictwo w stylu romańskim nie rozwinęło się w tak wysokim stopniu jak w Europie Zachodniej

1

 

17/18. POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU II

2

 

 

 

ROZDZIAŁ III: U SCHYŁKU ŚREDNIOWIECZA

19. Unia Polski
z Litwą

• podręcznik,
s. 90–93

(w tym: tekst źródłowy, s. 93)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• panowanie Andegawenów
w Polsce

• przywilej koszycki

• sytuacja na Litwie przed zawarciem unii z Polską

• unia polsko-litewska
w Krewie

• znaczenie chrystianizacji Litwy na arenie międzynarodowej

• unie w Wilnie i Horodle

15.1

15.3

• podaje lata wydarzeń: 1374 r. – nadanie przywileju
w Koszycach, 1385 r. – unia polsko-litewska
w Krewie, 1401 r. – unia w Wilnie, 1413 r. – unia
w Horodle

• przedstawia dokonania postaci: Mendoga, Ludwika Andegaweńskiego, Giedymina, Jadwigi, Władysława Jagiełły, Witolda

• poprawnie posługuje się terminami: przywilej, unia, unia personalna, bojarzy

• na podstawie drzewa genealogicznego wskazuje pokrewieństwo między Piastami, Andegawenami

i Jagiellonami

• wymienia postanowienia unii w Krewie i Horodle

• podaje przyczyny i skutki wstąpienia Władysława

Jagiełły na tron polski

• wskazuje na mapie Królestwo Polskie, Wielkie Księstwo Litewskie, państwo zakonu krzyżackiego, Węgry

• charakteryzuje sytuację Polski i Litwy w drugiej połowie XIV w.

• omawia okoliczności wstąpienia na tron polski

Ludwika Andegaweńskiego

• przedstawia rozwój terytorialny i polityczny państwa litewskiego w XII i XIV w.

• opisuje okoliczności zawarcia unii polsko-litewskiej w Krewie

• ocenia panowanie Jadwigi i Władysława Jagiełły

• wyjaśnia, dlaczego unia polsko-litewska była odnawiana w Wilnie w 1401 r. i w Horodle

w 1413 r.

• wskazuje korzyści i zagrożenia wynikające
z zawarcia unii polsko-litewskiej

• opisuje skutki unii w Krewie dla sytuacji międzynarodowej Litwy

1

20. Wielka wojna
z zakonem krzyżackim

• podręcznik,
s. 94–99

(w tym: tekst źródłowy, s. 99)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• przyczyny wybuchu wielkiej wojny z zakonem krzyżackim

• bitwa pod Grunwaldem
i jej znaczenie

• pokój toruński z 1411 r.
i skutki wielkiej wojny

z Krzyżakami

• rola konfliktu polsko-krzy-

-żackiego na arenie międzynarodowej

• postanowienia soboru
w Konstancji

15.2

• podaje lata wydarzeń: 15 lipca 1410 r. – bitwa
pod Grunwaldem, 1411 r. – pierwszy pokój toruński, 1414–1418 – sobór w Konstancji

• przedstawia dokonania postaci: Ulricha von Jungingena, Zawiszy Czarnego, Mikołaja Trąby, Pawła Włodkowica

• wyjaśnia przyczyny wielkiej wojny z zakonem krzyżackim

• wskazuje na mapie Czerwińsk, Grunwald, Malbork, Toruń

• wymienia postanowienia pokoju toruńskiego
z 1411 r.

• omawia udział Polaków na soborze w Konstancji

• wymienia skutki wielkiej wojny z Krzyżakami

• charakteryzuje sytuację państwa

polsko-litewskiego na przełomie XIV i XV w.

• przedstawia przebieg działań wojennych

w czasie wielkiej wojny z zakonem w latach

1409–1411

• omawia przebieg bitwy pod Grunwaldem

• wymienia podstawowe elementy uzbrojenia rycerzy z początku XV w.

• opisuje uzbrojenie lekkiej jazdy litewskiej biorącej udział w bitwie pod Grunwaldem

• ocenia udział Pawła Włodkowica w obradach soboru w Konstancji

• wymienia najważniejsze tezy przedstawione przez Pawła Włodkowica na soborze

1

 

21. Europa

Zachodnia

w XIV i XV wieku

• podręcznik,
s. 102–107
(w tym: tekst

źródłowy, s. 107)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• epidemia dżumy w XIV w.

• przyczyny, najważniejsze wydarzenia i skutki wojny stuletniej

• ruchy heretyckie i ich przedstawiciele

• powstania ludowe

• wprowadzenie broni palnej
i wzrost znaczenia armii zaciężnej

materiał wykraczający poza podstawę programową

• podaje lata wydarzeń: 1337–1453 – wojna stuletnia

• przedstawia dokonania postaci: Joanny d’Arc, Jana Husa, Johna Balla, Johna Wiklefa, Jana Żiżki

• tłumaczy pojęcie „czarna śmierć”

• podaje niektóre skutki epidemii dżumy w XIV w.

• przedstawia co najmniej jedną przyczynę i jeden skutek wojny stuletniej

• wymienia powstania ludowe, które wybuchły
na terenie Francji i Anglii w XIV i XV w.

• wskazuje na mapie państwa biorące udział
w wojnie stuletniej

• wyjaśnia skutki wprowadzenia broni palnej
 i armii zaciężnej

• omawia główne założenia husytyzmu

• wskazuje na mapie główne kierunki rozprzestrzeniania się „czarnej śmierci”

• omawia skutki epidemii dżumy

• wymienia przyczyny i następstwa wojny stuletniej

• wskazuje na mapie tereny, na których toczyły się walki podczas wojny stuletniej oraz buntów chłopskich

• omawia przyczyny wystąpień ludowych na terenie Francji i Anglii w XIV i XV w.

• charakteryzuje nowe techniki walki wprowadzone
w XV w.: zastosowanie broni palnej, walka taborem, uformowanie armii zaciężnej

• przedstawia przyczyny i przebieg powstania husytów w Czechach

• wyjaśnia, dlaczego Jana Husa spalono na stosie

1

22. Nowe potęgi
w Europie Wschodniej

• podręcznik,
s. 108–112
(w tym: tekst

źródłowy, s. 109)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• rozwój terytorialny Polski i Litwy

• wzrost znaczenia Moskwy

• ekspansja imperium osmańskiego w Europie

• bitwa pod Warną

• upadek Konstantynopola

15.1

• podaje lata wydarzeń: 1444 r. – bitwa pod

Warną, 1453 r. – zdobycie Konstantynopola

• przedstawia dokonania postaci: Władysława III Warneńczyka, Jana Hunyadyego, Dymitra Dońskiego, Iwana III Srogiego, Iwana IV Groźnego

• poprawnie posługuje się terminami: sułtan, janczarzy, car

• wskazuje na mapie: imperium osmańskie, Konstantynopol, Warnę, Wielkie Księstwo Moskiewskie

• wyjaśnia skutki zdobycia Konstantynopola przez Turków

• wymienia czynniki, które decydowały o sile militarnej imperium tureckiego

• porównuje oddziały janczarów z oddziałami piechoty europejskiej

• wskazuje na mapie kolejne ziemie podbijane przez Turków w Europie

• omawia przebieg bitwy pod Warną

• uzasadnia, dlaczego upadek Konstantynopola jest uznawany za jedną z granicznych dat średniowiecza

• wyjaśnia, z jakiego powodu po klęsce Konstantynopola wyznawcy prawosławia zaczęli nazywać Moskwę trzecim Rzymem

• ocenia konsekwencje, jakie miały dla Polski
 i Litwy powstanie imperium osmańskiego oraz zjednoczenie ziem ruskich

1

 

23. Wojna trzynastoletnia

• podręcznik,
s. 113–117
(w tym: tekst

źródłowy, s. 114)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• znaczenie powstania Związku Jaszczurczego
 i Związku Pruskiego

• przyczyny wybuchu wojny trzynastoletniej

• przebieg działań wojennych w latach 1454–1466

• postanowienia drugiego pokoju toruńskiego

• skutki wojny trzynastoletniej

15.2

• podaje lata wydarzeń: 1440 r. – powstanie Związku Pruskiego, 1454 r. – początek wojny trzynastoletniej, 1454 r. – bitwa pod Chojnicami, 1462 r.

– bitwa pod Świecinem, 1466 r. – drugi pokój toruński

• przedstawia dokonania postaci: Jana Bażyńskiego, Piotra Dunina, Kazimierza Jagiellończyka

• poprawnie posługuje się terminem stan szlachecki

• wymienia przyczyny i skutki wojny trzynastoletniej

• wskazuje na mapie ziemie przyłączone do Polski

w wyniku podpisania drugiego pokoju toruńskiego

• omawia znaczenie armii zaciężnej w wojnie trzynastoletniej

• wyjaśnia, dlaczego szlachta i mieszczanie mieszkający w Prusach dążyli do przyłączenia ich

ziem do Polski

• omawia poszczególne etapy wojny trzynastoletniej

• wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew wojny trzynastoletniej

• porównuje działania wielkiej wojny z zakonem prowadzonej przez Władysława Jagiełłę

do działań zbrojnych prowadzonych podczas wojny trzynastoletniej

• podaje nazwy ziem odzyskanych przez Królestwo

Polskie na mocy pokoju toruńskiego z 1466 r.

• wymienia zmiany, które zaszły w sytuacji międzynarodowej Polski po wojnie trzynastoletniej

• ocenia znaczenie przywilejów nadanych w czasie wojny trzynastoletniej stanowi szlacheckiemu

1

 

ROZDZIAŁ IV: NARODZINY NOWOŻYTNEGO ŚWIATA

27. Cywilizacje

Ameryki

• podręcznik,
s. 130–135
(w tym: tekst

źródłowy, s. 133)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• cywilizacje Ameryki prekolumbijskiej

• osiągnięcia naukowo-

-techniczne oraz sztuka Olmeków, Majów, Azteków
i Inków

16.2

• wskazuje na mapie tereny zamieszkałe przez Azteków, Majów i Inków

• wymienia najważniejsze ośrodki cywilizacyjne rdzennych mieszkańców Ameryki

• omawia najważniejsze osiągnięcia techniczne cywilizacji prekolumbijskich

• uzasadnia, dlaczego Majowie są określani przez niektórych uczonych Grekami Ameryki

• przedstawia system wierzeń Azteków

• omawia funkcjonowanie poczty i sieci dróg
w państwie Inków

• wskazuje cechy charakterystyczne sztuki prekolumbijskiej

1

28. Wielkie odkrycia geograficzne

• podręcznik,
s. 136–141
(w tym: tekst

źródłowy, s. 139)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• rozwój nauki i techniki
w Europie w XV w.

• sytuacja gospodarcza

i społeczna na kontynencie europejskim w XV w.

• utrudnienia w handlu
z krajami Dalekiego Wschodu

• poszukiwanie morskiej drogi do Indii

• odkrycia żeglarzy portugalskich

• nawiązanie przez Europejczyków bezpośrednich kontaktów handlowych

z Afryką i Indiami

• wyprawa Krzysztofa Kolumba i znaczenie odkrycia Ameryki

• wyprawa Ferdynanda

Magellana dookoła świata

• układ w Tordesillas

16.1

16.2

• podaje lata wydarzeń: 1498 r. – odkrycie morskiej drogi do Indii, 1492 r. – dotarcie do Ameryki przez Krzysztofa Kolumba, 1519–1522 – wyprawa dookoła świata Ferdynanda Magellana

• przedstawia dokonania postaci: Henryka

Żeglarza, Bartłomieja Diaza, Vasco da Gamy, Krzysztofa Kolumba, Ferdynanda Magellana

• poprawnie posługuje się terminami: astrolabium, karawela, kompas, busola

• wskazuje na mapie szlaki wypraw najważniejszych odkrywców – Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy, Ferdynanda Magellana

• wymienia co najmniej dwie przyczyny wielkich odkryć geograficznych

• opisuje przebieg wypraw wielkich odkrywców: Vasco da Gamy, Krzysztofa Kolumba, Ferdynanda Magellana

• omawia zasługi, jakie mieli dla rozwoju

żeglarstwa Henryk Żeglarz, Ferdynand

Aragoński i Izabela Kastylijska

• wyjaśnia, dlaczego Hiszpania i Portugalia miały największy udział w wielkich odkryciach geograficznych

• przedstawia dokonania postaci: Ameriga

Vespucciego, Paola Toscanellego

• szczegółowo omawia przyczyny wielkich odkryć geograficznych

• ocenia, jaki wpływ na odkrycia geograficzne miał rozwój kartografii i nawigacji

• omawia postanowienia traktatu w Tordesillas

1

 

 

29. Kultura późnego

średniowiecza w Polsce

• podręcznik,
s. 120–125
(w tym: tekst

źródłowy, s. 124)

• zeszyt ćwiczeń

• rozkwit kultury polskiej
w XIV i XV w.

• wybitni polscy uczeni

średniowiecza

i ich dokonania

• najważniejsze osiągnięcia polskiej architektury

i sztuki gotyckiej

• twórczość rzeźbiarska

Wita Stwosza

15.1

• przedstawia dokonania postaci: Wita Stwosza, Marcina Króla, Wojciecha z Brudzewa, Mikołaja Kopernika, Pawła Włodkowica, Jana Ostroroga

• wymienia najsłynniejsze przykłady sztuki gotyckiej w Polsce: m.in. ołtarz Wita Stwosza, Bazylikę Mariacką w Gdańsku, Barbakan

w Krakowie, ratusz w Toruniu

• omawia znaczenie odnowienia Akademii

Krakowskiej w 1400 r.

• wyjaśnia, dlaczego okres panowania Kazimierza Jagiellończyka nazywany jest złotą jesienią polskiego średniowiecza

• wymienia cechy charakterystyczne rzeźby średniowiecznej na przykładzie piety i Pięknej Madonny

• wskazuje na mapie tereny, na których powstało najwięcej budowli w stylu gotyckim

• wyjaśnia, na czym polega wartość historyczna
i kulturowa ołtarza Wita Stwosza

• omawia dokonania sławnych absolwentów

Akademii Krakowskiej

1

 

30/31. POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU III

2

 

32. Skutki wielkich odkryć

• podręcznik,
s. 142–145
(w tym: tekst

źródłowy,
 s. 144)

• zeszyt ćwiczeń

• podbój Ameryki

przez konkwistadorów

• zagłada Indian

• zniszczenie dorobku kulturalnego ludów Ameryki

• wzajemne wpływy cywilizacyjne pomiędzy Europą a nowo odkrytym kontynentem

• skutki odkryć geograficznych

16.1

16.2

• przedstawia dokonania postaci: Ferdynanda Corteza, Francisca Pizarra, Montezumy, Atahualpy

• poprawnie posługuje się terminem konkwistador

• wymienia skutki odkryć geograficznych dla rdzennych mieszkańców Ameryki

• przedstawia następstwa odkryć geograficznych
dla gospodarki Europy

• wskazuje na mapie szlaki handlowe tworzące
tzw. złoty trójkąt

• wymienia etapy podboju państwa Azteków i Inków

• wyjaśnia przyczyny powstania kolonii w Ameryce

• charakteryzuje wymianę handlową pomiędzy Ameryką, Europą i Afryką na szlaku tzw. złotego trójkąta

• wskazuje tereny zajęte przez Hiszpanów
i Portugalczyków

• podaje przyczyny zmniejszenia się liczby rdzennych mieszkańców Ameryki w XVI w.

• omawia funkcjonowanie europejskich kolonii
w Ameryce

1

33. Gospodarka
w epoce kolonialnej

• podręcznik,
s. 146–150
(w tym: tekst

źródłowy,
s. 149)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• zmiany w gospodarce europejskiej wywołane odkryciami geograficznymi

• nowe środki płatnicze

– weksle i banknoty

• kompanie handlowe i ich rola w XVII i na początku XVIII w.

• powstanie nowych form produkcji: praca nakładcza i manufaktura

• początki gospodarki kapitalistycznej

• niewolnictwo i jego rola

w gospodarce kolonialnej

16.2

• poprawnie posługuje się terminami: kompania handlowa, praca nakładcza, manufaktura, kapitalizm

• wyjaśnia, kim byli korsarze

• wymienia najważniejsze zmiany gospodarcze spowodowane odkryciami

geograficznymi, m.in.: rozwój handlu, zwiększenie produkcji, zmiany w rolnictwie

• tłumaczy, na czym polegała praca nakładcza

• omawia znaczenie założenia kompanii handlowych
dla rozwoju wymiany towarowej między Europą a Afryką, Azją i Ameryką

• omawia zmiany, jakie zaszły w handlu w wyniku odkryć geograficznych

• charakteryzuje podział gospodarczy kontynentu europejskiego: państwa na zachód od Łaby specjalizujące się w handlu i rzemiośle, państwa
na wschód od Łaby – zdominowane przez rolnictwo

• wyjaśnia przyczyny wprowadzenia pracy nakładczej

• przedstawia zmiany w rolnictwie spowodowane wzrostem wymiany handlowej

• wymienia korzyści, jakie niosło za sobą wprowadzenie do użytku weksli i banknotów

• tłumaczy znaczenie określenia, że gospodarka
w epoce kolonialnej zaczęła mieć charakter globalny

1

34. Kultura odrodzenia w Europie

 

• podręcznik,
 s. 151–156
(w tym: tekst

źródłowy,
s. 153)

• zeszyt ćwiczeń

• idea humanizmu

i nawiązania do antyku

• wynalazek druku i jego wpływ na rozpowszechnienie się idei odrodzenia

17.1

17.2

17.3

• przedstawia dokonania postaci: Mikołaja Kopernika, Leonarda da Vinci, Galileusza, Giordana Bruna, Michała Anioła, Erazma z Rotterdamu, Jana Gutenberga

• poprawnie posługuje się terminami: mecenas, renesans, odrodzenie, humanizm

• wyjaśnia sens stwierdzenia: „Człowiekiem jestem
i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”

• omawia rolę uniwersytetów w rozwoju nauki
w odrodzeniu

• tłumaczy, na czym polegał mecenat

1


 

35. Nowe wyznania w Europie

• podręcznik,
s. 157–162
(w tym: tekst

źródłowy, s. 161)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• Kościół na początku XVI w.

• przyczyny reformacji

• główne nurty ruchu reformacyjnego i ich twórcy

• anglikanizm – przyczyny
 i przebieg reformacji

w Anglii

• przebieg ruchu reformacyjnego – dysputy, prześladowania
i wojny religijne

18.1

18.2

• podaje lata wydarzeń: 1517 r. – wystąpienie

Marcina Lutra, początek reformacji, 1534 r.

– powstanie Kościoła anglikańskiego, 1536 r.

– ogłoszenie doktryny przez Jana Kalwina, 1555 r.

– podpisanie pokoju w Augsburgu

• przedstawia dokonania postaci: Marcina Lutra, Jana Kalwina, Henryka VIII

• poprawnie posługuje się terminami: symonia, odpust, nepotyzm, reformacja, luteranizm, protestanci, kalwinizm, arianie

• wymienia przyczyny reformacji

• prezentuje główne nurty ruchu reformacyjnego

• omawia najważniejsze skutki reformacji

• podaje główne tezy głoszone przez Marcina

Lutra i Jana Kalwina

• charakteryzuje wyznania protestanckie:

luteranizm, kalwinizm, anglikanizm

• wskazuje na mapie państwa, w których reformacja miała największy zasięg

• wyjaśnia, kim byli arianie

• omawia organizację kościołów protestanckich

• tłumaczy znaczenie zasady „czyj kraj, tego religia”

• przedstawia gospodarcze skutki ruchu reformacyjnego

• ocenia, jaki wpływ na rozpowszechnienie idei reformacji miało wynalezienie druku

1

36. Kontrreformacja

• podręcznik,
 s. 163–167
(w tym: tekst

źródłowy, s. 166)

• zeszyt ćwiczeń

• postanowienia soboru trydenckiego

• cele i sposób działania jezuitów

• zmiany w Kościele katolickim

• wojna trzydziestoletnia

18.3

• podaje rok zwołania soboru trydenckiego

– 1545 r.

• poprawnie posługuje się terminami: inkwizycja, indeks ksiąg zakazanych, jezuici, nuncjusz, kongregacja

• porównuje wnętrze zboru protestanckiego
z wystrojem kościoła katolickiego

• omawia główne zasady działalności zakonu jezuitów

• wymienia zmiany wprowadzone w Kościele katolickim w wyniku soboru trydenckiego

• przedstawia przyczyny i skutki wojny trzydziestoletniej

• opisuje sytuację w Kościele katolickim w XVI w.

• wymienia zadania inkwizycji w walce
z reformacją

• wyjaśnia, w jakim celu sporządzono indeks ksiąg zakazanych

• omawia reformy wprowadzone w Kościele katolickim po soborze trydenckim

• charakteryzuje ideologiczne założenia wystroju wnętrz zboru protestanckiego i kościoła katolickiego

• ocenia rolę jezuitów w walce z reformacją

• przedstawia postać Ignacego Loyoli

• omawia przyczyny, przebieg i skutki wojny trzydziestoletniej

1

 

 

 

• rola Włoch w powstaniu
i rozwoju renesansu

• główne ośrodki odrodzenia w Europie

• działalność i osiągnięcia

Leonarda da Vinci

• przedstawiciele renesansu: Michał Anioł i Erazm
z Rotterdamu

• zmiany w nauce i technice
w okresie odrodzenia

 

• tłumaczy znaczenie wynalezienia druku
dla rozwoju renesansowej nauki

• podaje przykłady dzieł artystów epoki odrodzenia

• wymienia cechy charakterystyczne architektury renesansu

• określa, w którym państwie narodził się renesans

• podaje przykłady inspiracji sztuką antyczną
w architekturze i dziełach renesansowych artystów

• wymienia najsłynniejszych mecenasów włoskiego odrodzenia

• charakteryzuje humanizm jako nowy nurt
w filozofii i kulturze

• podaje tytuły najsłynniejszych dzieł włoskiego renesansu

• wskazuje podobieństwa oraz różnice pomiędzy sztuką średniowiecza i renesansu

 

 

 

 

37/38. POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU IV

2

 

ROZDZIAŁ V: RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU

39. Początki demokracji szlacheckiej

• podręcznik,
 s. 172–177
(w tym: tekst

źródłowy, s. 177)

• zeszyt ćwiczeń

• przywileje szlacheckie

• ekonomiczne podstawy demokracji szlacheckiej

• znaczenie konstytucji

Nihil novi

• instytucje demokracji szlacheckiej – sejm walny
i sejmiki

• reformy związane

z ruchem egzekucyjnym

20.1

• poprawnie posługuje się terminami: szlachta, magnaci, szlachta zagrodowa, gołota, senat, sejmik, poseł, instrukcje poselskie, sejm walny, izba poselska, marszałek, konstytucje sejmowe, veto, kanclerz, podskarbi, hetman, ruch egzekucyjny, królewszczyzny, wojsko kwarciane

• omawia najważniejsze przywileje szlacheckie

• charakteryzuje różnorodność stanu szlacheckiego

• wymienia trzy stany sejmujące

• przedstawia etapy kształtowania się ustroju demokracji szlacheckiej

• wyjaśnia, czym była egzekucja praw i dóbr

• przedstawia genezę stanu szlacheckiego

• ocenia znaczenie przywilejów szlacheckich

• omawia pozycję gospodarczą i polityczną szlachty polskiej w XVI w.

• wyjaśnia zasady działalności ruchu egzekucyjnego

• porównuje sytuację polityczną i majątkową

średniej szlachty z pozycją gołoty

• przedstawia funkcjonowanie sejmu walnego

• wyjaśnia, czym było wojsko kwarciane

• charakteryzuje przebieg obrad sejmiku szlacheckiego

1

40. Rozwój gospodarczy Polski

• podręcznik,
 s. 180–183
(w tym: tekst

źródłowy, s. 181)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• zasady funkcjonowania folwarku pańszczyźnianego

• życie codzienne mieszkańców polskiej wsi
w XVI–XVIII w.

• rola Gdańska w rozwoju gospodarczym Królestwa Polskiego w XVI w.

• zmiany w handlu europejskim w XVI w.

15.2

• poprawnie posługuje się terminami: folwark, pańszczyzna

• wymienia produkty eksportowane z Polski
w XV–XVII w.

• podaje nazwy towarów importowanych
do Polski w XV–XVII w.

• wskazuje na mapie główne ośrodki handlowe
na ziemiach polskich

• wyjaśnia znaczenie Gdańska dla wymiany towarowej między Polską a Europą Zachodnią

• omawia funkcjonowanie folwarku pańszczyźnianego

• wymienia przyczyny rozwoju folwarków pańszczyźnianych

• charakteryzuje pozycję gospodarczą Gdańska oraz jego mieszkańców w XVI–XVII w.

• ocenia wpływ rozwoju gospodarczego Polski

w XVI w. na poziom życia poszczególnych grup społecznych

• omawia propozycje reform społeczno-

-gospodarczych Jana z Ludziska oraz arian

1

 

41. Czasy Zygmunta

Starego

• podręcznik,
s. 184–188
(w tym: tekst

źródłowy, s. 187)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• funkcjonowanie unii polsko-litewskiej

w czasach Jagiellonów

• polityka dynastyczna

Jagiellonów

• panowanie Zygmunta

Starego

• przyczyny i znaczenie hołdu pruskiego

 

19.1

19.2

• podaje lata wydarzeń: 1515 r. – układ
z Habsburgami, 1525 r. – hołd pruski

• wskazuje na mapie państwa, w których na przełomie XV i XVI w. władzę sprawowali Jagiellonowie

• lokalizuje na mapie kraje, z którymi Rzeczpospolita prowadziła wojny za panowania Zygmunta Starego

• charakteryzuje sytuację międzynarodową Polski
za panowania Zygmunta Starego

• wyjaśnia przyczyny i przebieg ostatniego konfliktu zbrojnego z zakonem krzyżackim

• podaje najważniejsze wydarzenia z wojny
 z Moskwą

• wskazuje na mapie ziemie utracone w XVI w. przez Wielkie Księstwo Litewskie na rzecz Moskwy

• ocenia znaczenie hołdu pruskiego dla sytuacji międzynarodowej Polski

• wyjaśnia przyczyny podpisania porozumienia jagiellońsko-habsburskiego w Wiedniu

• przedstawia przyczyny, przebieg i skutki konfliktu z Moskwą

• ocenia wpływ rządów Zygmunta Starego
na umocnienie międzynarodowej pozycji państwa polskiego

1

42. Rzeczpospolita

Obojga Narodów

• podręcznik,
 s. 189–192
(w tym: tekst

źródłowy,
s. 192)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• panowanie Zygmunta

Augusta

• pierwsza wojna
o Inflanty i jej następstwa

• unia polsko-litewska
w Lublinie

• powstanie Rzeczypospolitej

Obojga Narodów

• skutki unii lubelskiej

• początki polskiej floty

19.1

19.2

• podaje lata wydarzeń: 1563–1570 – wojna o Inflanty, 1569 – unia lubelska, 1572
 – bezpotomna śmierć Zygmunta Augusta

• poprawnie posługuje się terminami: unia realna i unia personalna

• wskazuje na mapie Carstwo Rosyjskie, ziemie włączone na mocy unii lubelskiej do Korony

• wymienia postanowienia unii lubelskiej

• wyjaśnia przyczyny i skutki zawarcia unii w Lublinie

• lokalizuje na mapie tereny Wielkiego Księstwa Litewskiego i ziemie Korony

• wymienia przyczyny i skutki wojny o Inflanty

• przedstawia stanowisko zwolenników unii realnej Polski i Litwy

• podaje argumenty przeciwników zawarcia unii polsko-litewskiej

• charakteryzuje ustrój, podział administracyjny, obszar oraz zróżnicowanie narodowościowe

i religijne Rzeczypospolitej Obojga Narodów

• określa konsekwencje zawarcia unii lubelskiej

• ocenia panowanie Zygmunta Augusta

1

43. Kultura polskiego odrodzenia

• podręcznik,
s. 193–199
(w tym: tekst

źródłowy,
 s. 198)

• zeszyt ćwiczeń

• wpływ sytuacji gospodarczej
na rozwój polskiej kultury i sztuki
w XVI w.

• oddziaływanie włoskiego renesansu na rozwój odrodzenia na terenach Rzeczypospolitej

• najwybitniejsze polskie dzieła renesansowe

16.2

19.4

• przedstawia dokonania postaci: Mikołaja Kopernika, Macieja z Miechowa, Marcina Kromera, Jana Kochanowskiego, Mikołaja Reja, Szymona Szymonowica, Andrzeja Frycza Modrzewskiego

• uzasadnia, dlaczego XVI w. w Polsce nazywa się złotym wiekiem

• wskazuje wpływy włoskiego renesansu
na kulturę polską

• wymienia przykładowe dzieła sztuki renesansowej w Polsce

• omawia rozwój szkolnictwa w czasach odrodzenia

• wymienia przedstawicieli polskiego renesansu
 i omawia ich największe osiągnięcia

• wyjaśnia, w jaki sposób działalność królowej Bony przyczyniła się do rozwoju polskiej gospodarki i kultury

• tłumaczy znaczenie ogłoszenia teorii heliocentrycznej Mikołaja Kopernika i porównuje ją z systemem geocentrycznym

• wskazuje renesansowe elementy krakowskiego

Wawelu

• wymienia kolekcję arrasów Zygmunta Augusta jako przykład sztuki renesansowej

• omawia cechy architektury renesansu na przykładzie zabytków w Polsce

• charakteryzuje literaturę polskiego odrodzenia i jej znaczenie dla rozwoju języka polskiego

1

 

44. Kraj wielu wyznań

• podręcznik,
s. 202–206
(w tym: tekst źródłowy,
s. 204)

• zeszyt ćwiczeń

• wieloreligijna tradycja państwa Jagiellonów

• rozwój protestantyzmu
w Rzeczypospolitej Obojga Narodów

• szkolnictwo protestanckie
w Polsce

• bracia polscy i zasady ich wiary

19.3

20.2

• podaje lata wydarzeń: 1570 r. – ugoda

w Sandomierzu, 1573 r. – konfederacja warszawska, 1596 r. – unia brzeska, 1602 r.

– założenie Akademii Rakowskiej

• przedstawia dokonania postaci: Jana Łaskiego, Faustyna Socyna, Piotra Skargi, Stanisława Hozjusza

• poprawnie posługuje się terminami: bracia polscy, konfederacja, grekokatolicy

• wymienia grupy społeczne, które na terenach

Rzeczypospolitej przyjmowały luteranizm
i kalwinizm

• wyjaśnia, dlaczego poglądy braci polskich zostały uznane za radykalne i były zwalczane przez przedstawicieli innych wyznań

• omawia wkład arian w rozwój nauki i szkolnictwa

• przedstawia postanowienia ugody sandomierskiej
i konfederacji warszawskiej

1

 

 

 

• realizacja uchwał soboru trydenckiego

w Rzeczypospolitej

• działalność Piotra Skargi

• unia brzeska i jej skutki

• konfederacja warszawska i jej znaczenie

• terytorialne rozmieszczenie grup wyznaniowych

w Rzeczypospolitej

 

• wyjaśnia, kim byli arianie

• lokalizuje na mapie terytorialne rozmieszczenie wyznań w Rzeczypospolitej

• wskazuje tereny zamieszkałe przez katolików, prawosławnych, luteran, kalwinistów i arian

• tłumaczy, w jaki sposób reformacja wpłynęła na rozwój kultury polskiej

• charakteryzuje rozwój kontrreformacji w Polsce

• ocenia znaczenie konfederacji warszawskiej dla sytuacji protestantów w Rzeczypospolitej

• porównuje przebieg reformacji i kontrreformacji
w Europie Zachodniej z działalnością tych ruchów
na ziemiach polskich

 

45. Pierwsi królowie elekcyjni

• podręcznik,
s. 207–211
(w tym: tekst

źródłowy,
 s. 208)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• przebieg i skutki pierwszego bezkrólewia

• elekcja i ucieczka Henryka

Walezego

• okoliczności wyboru

na króla Stefana Batorego

• wojna o Inflanty

20.1

20.2

20.3

• podaje lata wydarzeń: 1572 r. – śmierć Zygmunta

Augusta, 1573 r. – pierwsza wolna elekcja, 1575 r.

– elekcja Stefana Batorego, 1577 r. – początek wojny
o Inflanty, 1582 r. – rozejm w Jamie Zapolskim

• przedstawia dokonania postaci: Jakuba Uchańskiego, Henryka Walezego, Anny Jagiellonki, Stefana Batorego, Jana Zamoyskiego

• poprawnie posługuje się terminami: konfederacja, interreks, sejm konwokacyjny, sejm elekcyjny, sejm koronacyjny, artykuły henrykowskie, pacta conventa, piechota wybraniecka

• wskazuje na mapie: Inflanty, Połock, Psków, Smoleńsk

• omawia okoliczności pierwszych wolnych elekcji

• wymienia pierwszych królów elekcyjnych
i charakteryzuje ich panowanie

• omawia główne założenia artykułów henrykowskich oraz dokumentu pacta conventa

• ocenia rolę Jana Zamoyskiego w elekcji Stefana

Batorego na króla Polski

• przedstawia znaczenie bezkrólewia po śmierci

Zygmunta Augusta

• określa wpływ pierwszych wolnych elekcji
na ukształtowanie ustroju Rzeczypospolitej

• charakteryzuje przebieg i skutki wojny polsko-

-moskiewskiej o Inflanty

• ocenia panowanie Stefana Batorego

1

 

46/47. POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI I SPRAWDZIAN Z ROZDZIAŁU V

 

2

 

 

 

 

 

 

 

ROZDZIAŁ VI: WIEK WOJEN

48. Angielska monarchia parlamentarna

• podręcznik,
s. 216–219
(w tym: tekst

źródłowy, s. 219)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• rządy Tudorów w Anglii

• przyczyny konfliktu między angielskim królem

a parlamentem

• przebieg i skutki wojny domowej w Anglii

• rola Olivera Cromwella
w polityce republiki angielskiej

• podbój Irlandii, uzależnienie Szkocji i powstanie Wielkiej Brytanii

22.2

22.3

• podaje lata wydarzeń: 1649 r. – ścięcie Karola I,

1660 r. – restauracja monarchii, 1679 r.

– uchwalenie Habeas Corpus Act

• poprawnie posługuje się terminami: gentry, purytanie, rojaliści, restauracja monarchii

• przedstawia dokonania postaci: Henryka VIII, Elżbiety I, Karola I, Olivera Cromwella,

Karola II Stuarta, Wilhelma Orańskiego

• podaje co najmniej jedną przyczynę wojny domowej w Anglii

• charakteryzuje ustrój monarchii parlamentarnej

• podaje rok uchwalenia Aktu nawigacyjnego

– 1651 r.

• podaje przyczyny konfliktu króla Karola I

z parlamentem

• ocenia dokonania Olivera Cromwella
dla ukształtowania się monarchii parlamentarnej
w Anglii

• wyjaśnia, kim byli ojcowie pielgrzymi i podaje, jakie święto upamiętnia ich przybycie

do Ameryki

• wymienia przedstawicieli zasiadających

w angielskiej Izbie Gmin oraz w Izbie Lordów

• omawia przyczyny wojny domowej w Anglii

• określa skutki uchwalenia Aktu nawigacyjnego

• przedstawia kolejne etapy kształtowania się

angielskiej monarchii parlamentarnej

1

49. Monarchia absolutna
we Francji

• podręcznik,
s. 220–224
(w tym: tekst

źródłowy,
s. 222)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• wojna trzydziestoletnia

• rola kardynała Richelieu

w kształtowaniu monarchii absolutnej we Francji

• ustrój monarchii absolutnej
na przykładzie państwa

pod panowaniem

Ludwika XIV

• merkantylizm i jego znaczenie dla gospodarki Francji

• wpływ władzy absolutnej
 na rozwój nauki, kultury

i architektury

22.1

22.3

• przedstawia dokonania postaci: Ludwika XIV, Armanda Richelieu, Jeana Baptiste’a Colberta, Moliera, Pierre’a Corneille’a, Jeana Baptiste’a Racine’a

• poprawnie posługuje się terminami: monarchia absolutna, merkantylizm

• omawia rządy absolutne na przykładzie panowania Ludwika XIV

• podaje przykładowe osiągnięcia kultury i sztuki francuskiej XVII w.

• wymienia co najmniej jedną cechę gospodarki merkantylistycznej

• wymienia działania kardynała Richelieu, które doprowadziły do stworzenia we Francji monarchii absolutnej

• określa stosunek Ludwika XIV do innowierców

• wyjaśnia, jaką rolę w walce z opozycją wobec rządów króla pełniła Bastylia

• omawia rozwój gospodarczy we Francji

• podaje zasady funkcjonowania merkantylizmu

• porównuje monarchię absolutną z monarchią parlamentarną

• charakteryzuje rozwój kultury i sztuki za panowania Ludwika XIV

1


 

50. Początki rządów

Wazów

• podręcznik,
s. 225–230
(w tym: tekst

źródłowy,
 s. 226)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• panowanie Zygmunta III Wazy

• polityka wewnętrzna
 i zagraniczna

• wojny polsko-szwedzkie

w pierwszej połowie XVII w.

• rola husarii w wojnach
w XVII w.

20.4

21.1

22.4

• podaje lata wydarzeń: 1605 r. – bitwa pod

Kircholmem, 1627 r. – bitwa pod Oliwą, 1629 r.

– rozejm w Starym Targu

• przedstawia dokonania postaci: Zygmunta III Wazy, Mikołaja Zebrzydowskiego, Jana Karola Chodkiewicza, Stanisława Koniecpolskiego

• poprawnie posługuje się terminami: rokosz, husaria

• podaje co najmniej jedną przyczynę konfliktu

Zygmunta III ze szlachtą

• wskazuje na mapie tereny, na których toczyły się

walki w czasie wojen polsko-szwedzkich

• omawia okoliczności wyboru Zygmunta III Wazy
na króla Polski

• wskazuje pokrewieństwo Zygmunta III Wazy
z Jagiellonami

• ocenia politykę zagraniczną i wewnętrzną

Zygmunta III Wazy

• przedstawia sytuację innowierców oraz wpływy jezuitów w państwie rządzonym przez Zygmunta III Wazę

• wymienia przyczyny i skutki wojen polsko-

-szwedzkich

• opisuje uzbrojenie husarii

1

51. Konflikt z Rosją i Turcją

• podręcznik,
 s. 231–235
(w tym: tekst

źródłowy,
s. 232)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• walki o tron w Rosji

• wojna z Rosją

• sytuacja na Zaporożu
 i Kozaczyźnie

• wojny z Turcją

21.1

21.3

• podaje lata wydarzeń: 1610 r. – bitwa pod Kłuszynem, 1612 r. – kapitulacja Smoleńska, 1634 r.

– pokój w Polanowie, 1620 r. – bitwa pod Cecorą

• przedstawia dokonania postaci: Borysa

Godunowa, Wasyla Szujskiego, Stanisława

Żółkiewskiego, Jana Karola Chodkiewicza

• poprawnie posługuje się terminami: dymitriady, Dzikie Pola, porohy, Zaporoże, Kozacy, kozaczyzna, ataman, sicz

• wymienia co najmniej po jednej przyczynie wojen prowadzonych w pierwszej połowie XVII w.

z Rosją i Turcją

• omawia sytuację Kozaków zamieszkujących

Zaporoże

• wskazuje na mapie Smoleńsk, Moskwę, Zaporoże

• opisuje przebieg i skutki walk o tron moskiewski
w XVII w.

• omawia przyczyny oraz przebieg wojen z Turcją
w pierwszej połowie XVII w.

• wymienia korzyści i zagrożenia wynikające z powstania kozaczyzny

• charakteryzuje rolę hetmanów Stanisława

Żółkiewskiego i Jana Karola Chodkiewicza

w bitwach pod Kłuszynem, Cecorą i Chocimiem

• przedstawia sytuację militarną Rzeczypospolitej
w pierwszej połowie XVII w.

1


 

52. Powstanie kozackie

• podręcznik,
 s. 236–240
(w tym: tekst

źródłowy,
 s. 237)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• pozycja Kozaków

w Rzeczypospolitej

• powstanie Chmielnickiego

• interwencja rosyjska
na Ukrainie

• skutki wojny domowej
na Ukrainie

21.2

21.3

21.4

• podaje lata wydarzeń: 1648 r. – wybuch powstania Chmielnickiego, klęska pod Żółtymi Wodami,

1651 r. – zwycięstwo wojsk polskich pod Beresteczkiem, 1654 r. – porozumienie w Perejasławiu,

1658 r. – ugoda w Hadziaczu, 1667 r. – rozejm w Andruszowie, 1686 r. – przyznanie Rosji Ukrainy lewobrzeżnej

• przedstawia dokonania postaci: Władysława IV, Jana Kazimierza, Bohdana Chmielnickiego, Tuhaj-beja, Jeremiego Wiśniowieckiego

• omawia pozycję społeczną i polityczną Kozaków
w Rzeczypospolitej

• wymienia co najmniej jedną przyczynę powstania kozackiego

• wskazuje na mapie zasięg powstania

Chmielnickiego

• przedstawia skutki powstania Chmielnickiego

• charakteryzuje sytuację Kozaków na Ukrainie

• podaje przyczyny, przebieg i skutki wybuchu powstań kozackich na Ukrainie

• omawia rolę Tatarów w wojnie Kozaków z wojskiem polskim

• przedstawia zróżnicowanie religijne i działalność jezuitów na Ukrainie

• porównuje uzbrojenie wojska zaporoskiego
z wyposażeniem husarii

• wymienia postanowienia rozejmu zawartego
w Hadziaczu

• wskazuje na mapie ziemie przyłączone do Rosji
na mocy pokoju wieczystego z 1686 r.

1

53. Potop szwedzki

• podręcznik,
s. 241–245 (
w tym: tekst

źródłowy,
s. 244)

• zeszyt ćwiczeń

• przyczyny i przebieg potopu szwedzkiego

• przyczyny zwycięstw

Szwedów

• wojna partyzancka

• śluby lwowskie Jana

Kazimierza

• uniezależnienie Prus

• pokój w Oliwie

21.1

21.3

21.4

• podaje lata wydarzeń: 1655 r. – początek potopu szwedzkiego, konfederacja w Tyszowcach, obrona Jasnej Góry, 1656 r. – bitwa pod Warką,

1660 r. – pokój w Oliwie

• przedstawia dokonania postaci: Karola Gustawa, Hieronima Radziejowskiego, Janusza Radziwiłła, Augustyna Kordeckiego, Stefana Czarnieckiego, Jerzego Rakoczego

• wymienia przyczyny i skutki najazdu Szwedów
na Polskę

• wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew potopu szwedzkiego

• przedstawia okoliczności najazdu Szwedów na Polskę

• określa znaczenie ataku Szwedów na klasztor jasnogórski dla przebiegu wojny polsko-szwedzkiej

• omawia kolejne etapy potopu szwedzkiego

• ocenia postawę króla Jana Kazimierza podczas konfliktu polsko-szwedzkiego

• wyjaśnia znaczenie podpisania traktatów welawsko-bydgoskich

1


 

54. Kryzys

Rzeczypospolitej

• podręcznik,
s. 246–251
(w tym: tekst

źródłowy,
s. 250)

• zeszyt ćwiczeń

• mapa ścienna

• konflikt polsko-turecki

w drugiej połowie XVII w.

• wojna domowa

w Rzeczypospolitej

• panowanie Jana III Sobieskiego

• odsiecz wiedeńska

• kryzys ustroju

Rzeczypospolitej

• wygnanie arian

21.1

21.3

21.4

• podaje lata wydarzeń: 1673 r. – bitwa pod Chocimiem, 1683 r. – bitwa pod Wiedniem, 1699 r. – pokój z Turcją w Karłowicach

• przedstawia dokonania postaci: Jerzego Lubomirskiego, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana Sobieskiego, Marii Kazimiery, Władysława Sicińskiego

• poprawnie posługuje się terminami: abdykować, Święta Liga, liberum veto

• lokalizuje na mapie miejsca bitew w czasie wojen Polski z Turcją

• wskazuje przyczyny wojny z Turcją w drugiej połowie XVII w.

• omawia znaczenie bitwy pod Wiedniem z 1683 r.

• charakteryzuje politykę dynastyczną Jana

Kazimierza i wskazuje przyczyny jego abdykacji

• omawia przebieg bitwy pod Chocimiem w 1673 r.

• opisuje okoliczności elekcji Jana III Sobieskiego

• przedstawia przyczyny, przebieg i skutki odsieczy wiedeńskiej

• wyjaśnia, na czym polegał kryzys Rzeczypospolitej
w drugiej połowie XVII w.

• ocenia znaczenie zastosowania liberum veto

w celu zerwania sejmu

1

55. Kultura baroku
i sarmatyzmu

• podręcznik,
s. 254–259
(w tym: tekst

źródłowy, s. 258)

• zeszyt ćwiczeń

• idee kultury barokowej

• wzorce architektury epoki baroku – kościół Il Gesú

i pałac w Wersalu

• wybitni twórcy literatury baroku

• dzieła sztuki barokowej
w Polsce

• porównanie kultury i sztuki barokowej w Polsce
do kultury i sztuki barokowej na zachodzie Europy

• sarmatyzm

20.5

• przedstawia dokonania postaci: Jana Sebastiana Bacha, Jerzego Fryderyka Haendla, Antonia Vivaldiego, Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, Jana Andrzeja Morsztyna, Jana Chryzostoma Paska, Wespazjana Kochanowskiego, Wacława Potockiego

• poprawnie posługuje się terminami: barok, makaronizmy, portret trumienny, sarmatyzm

• omawia cechy charakterystyczne dla architektury epoki baroku

• wskazuje kościół Il Gesú i Wersal jako wzorcowe budowle w stylu barokowym

• omawia cechy charakterystyczne sztuki barokowej
w Polsce

• wskazuje związek sztuki barokowej
z kontrreformacją

• wymienia cechy charakterystyczne rzeźby barokowej

• omawia tematykę dominującą w malarstwie
i rzeźbie epoki baroku

• charakteryzuje polską literaturę barokową

• przedstawia cechy charakterystyczne kultury sarmackiej

• opisuje typowy strój polskiej szlachty z XVII w.

1

 

56. POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI

 

2